Τρίτη 21 Αυγ 2018 5:17      

Απαντήσεις στην Ιστορία Προσανατολισμού

Απαντήσεις στην Ιστορία Προσανατολισμού 

 

ΘΕΜΑ Α1 

α. σελ. 54 «Στο εξωτερικό εμπόριο … θετικά στοιχεία». 

β. σελ. 77 «Ο λαός … Οθωμανική αυτοκρατορία». 

γ. σελ. 140-1 «Τον Ιούλιο του 1914 … γεωργικό κλήρο». 

 

ΘΕΜΑ Α2 

α. σωστό, β. σωστό, γ. σωστό, δ. λάθος, ε. λάθος 

 

ΘΕΜΑ Β1 

α.  Ραλλικό κόμμα,  Εθνικό Κόμμα του Κ. Μαυρομιχάλη,  κόμμα του Γ. Θεοτόκη 

β. σελ. 92, «Ως αντιβενιζελικά  … διαλλακτικό». 

 

ΘΕΜΑ Β2 

α. σελ. 206-7, «Μέσα σε μια απερίγραπτη φρενίτιδα … ορίστηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος». 

β. Η πρώτη κυβέρνηση της Κρητικής Πολιτείας εργάστηκε με ζήλο και απέδωσε σε σύντομο χρονικό διάστημα σημαντικό έργο. Όσον αφορά τα οικονομικά μέτρα, έκοψε κρητικό νόμισμα (κρητική δραχμή) και ίδρυσε την Κρητική Τράπεζα.  

 

ΘΕΜΑ Γ1

α. Η πιο χαρακτηριστική από τις αλλαγές που έφερε η βιομηχανική επανάσταση στα ανεπτυγμένα κράτη του 19ου αιώνα ήταν η εμφάνιση, η εξάπλωση και τελικά η κυριαρχία του σιδηροδρόμου στις χερσαίες μεταφορές. Για τα κράτη αυτά ο σιδηρόδρομος έγινε το σύμβολο των νέων καιρών και το συνώνυμο της ανάπτυξης κατά το 19ο αιώνα.

    Στις μικρότερες και πιο καθυστερημένες οικονομικά χώρες, η απόκτηση σιδηροδρομικού δικτύου παρουσιάστηκε από πολύ νωρίς ως σημαντική προϋπόθεση για την είσοδό τους στο χώρο των ανεπτυγμένων κρατών. Στις προσδοκίες  που καλλιεργούσε η ιδέα της ανάπτυξης του σιδηροδρομικού δικτύου αναφέρεται το πρώτο παράθεμα που αποτελεί απόσπασμα του συγγραφικού έργου του Α. Ν. Βερναρδάκη «Περί του εν Ελλάδι εμπορίου». Ειδικότερα, όπως αναφέρεται, οι γεωργοί με την κατασκευή του σιδηροδρομικού δικτύου θα αύξαναν τις εργασίες τους και αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα περισσότερα κέρδη και άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Επιπρόσθετα, η ανταλλαγή των προϊόντων θα συνέβαλλε την ποιοτική και ποσοτική αναβάθμιση των προϊόντων. Από την άλλη μεριά, η προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, επιχειρήσεων ή πιστωτικών ιδρυμάτων, προϋπέθετε  ότι το προς κατασκευή δίκτυο θα ήταν αποδοτικό,  θα εξασφάλιζε δηλαδή τη μεταφορά πρώτων υλών, ζωτικών για τη βιομηχανία, και καταναλωτικών αγαθών, που οι τοπικές αγορές θα ήταν σε θέση να απορροφήσουν. Στο ίδιο παράθεμα επισημαίνεται η συμβολή και στη βιομηχανία, καθώς με την επεξεργασία των αγροτικών προϊόντων θα περιορίζονταν οι εισαγωγές, θα εξασφαλιζόταν θετικό ισοζύγιο και θα αναπτυσσόταν με τον τρόπο αυτό η οικονομία. Τέλος, οι ελληνικές κυβερνήσεις, με πρωθυπουργό το Χαρίλαο Τρικούπη, έκριναν ότι οι ελληνικές συγκοινωνιακές υποδομές έπρεπε ταχύτατα να προωθηθούν, ώστε να συνδεθεί η χώρα με τους διεθνείς άξονες.

 

β. Μέχρι τη δεκαετία του 1880 η μόνη σιδηροδρομική γραμμή που είχε κατασκευαστεί στην Ελλάδα ήταν αυτή που συνέδεε την Αθήνα με τον Πειραιά και είχε μήκος μόλις 9 χιλιομέτρων. Αλλά και αυτή χρειάστηκε δώδεκα χρόνια και πολλές περιπέτειες για να κατασκευαστεί. Όλες οι υπόλοιπες περί σιδηροδρόμου διακηρύξεις και τα φιλόδοξα σχέδια παρέμεναν ανεφάρμοστα, καθώς η υλοποίησή τους συγκινούσε μόνο αμφίβολης αξιοπιστίας κερδοσκόπους. Το σιδηροδρομικό δίκτυο ολοκληρώθηκε σε τρεις περίπου δεκαετίες, από το 1880 και μετά. Η μεγάλη ώθηση δόθηκε στις πρώτες πρωθυπουργίες του Χαρίλαου Τρικούπη (1882-1892) οπότε και κατασκευάστηκαν 900 χιλιόμετρα σιδηροδρομικής γραμμής. Την απουσία αξιόλογου σιδηροδρομικού δικτύου  στην Ελλάδα επιβεβαιώνει και ο δοθείς πίνακας. Ειδικότερα, επιβεβαιώνονται τα πρώτα 9 χιλιόμετρα του δικτύου, το οποίο ωστόσο στην πορεία παρουσιάζει έντονη αυξητική τάση. Μέχρι το 1885 η έκταση δεκαπλασιάζεται και μέχρι το 1889 σχεδόν τριπλασιάζεται. Από το 1892 μέχρι το 1897 προστίθενται μόνο 70 χιλιόμετρα. Αυτό είναι εύλογο αν σκεφτεί κανείς τα οικονομικά προβλήματα της χώρας εκείνη την εποχή που μάλιστα οδήγησαν στην πτώχευση του 1893. Μετά το 1903 η έκταση του σιδηροδρομικού δικτύου ξεπερνάει τα 1000 χιλιόμετρα για να φτάσει το 1907 τα 1.372 χιλιόμετρα.

    Τα προβλήματα του σιδηροδρόμου επισημαίνονται και στο τρίτο παράθεμα όπου τονίζεται ότι το πλάτος των γραμμών δεν ήταν παντού το ίδιο και επιπρόσθετα πως εξυπηρετούνταν κυρίως παράλιες περιοχές. Έτσι λοιπόν, η ναυτιλία λειτουργούσε ανταγωνιστικά και στις θαλάσσιες μεταφορές επικρατούσε πόλεμος τιμών σε μία κρίσιμη για την ελληνική οικονομία εποχή. Τα οικονομικά επομένως προβλήματα επιβράδυναν  την κατασκευή του έργου στη δεκαετία του 1890 και το δίκτυο ολοκληρώθηκε μόλις το 1909.

 

γ. Το σιδηροδρομικό δίκτυο κλήθηκε να εξυπηρετήσει  τη διακίνηση αγροτικών κυρίως προϊόντων και από την αρχή της λειτουργίας του παρουσίαζε σοβαρή υστέρηση στα έσοδά του  σε σχέση με τους αισιόδοξους υπολογισμούς που οδήγησαν στη λειτουργία του. Το γεγονός αυτό οδήγησε και στη διακοπή των περαιτέρω επενδύσεων στο χώρο του σιδηροδρόμου. Είναι αμφίβολο ότι το σιδηροδρομικό δίκτυο πρόσφερε  πολλά σε μία χώρα που δεν είχε ποτέ πριν γνωρίσει αξιόπιστο χερσαίο συγκοινωνιακό δίκτυο. Πρόσφερε επίσης πολλές υπηρεσίες στον καιρό των πολέμων, αφού επέτρεψε τη γρήγορη επιστράτευση και τον ανεφοδιασμό του ελληνικού στρατού. Δεν κατόρθωσε όμως να φέρει την ανάπτυξη και την εκβιομηχάνιση στις περιοχές όπου έφτασε.

    Την αξία του σιδηροδρόμου αμφισβητεί και ο Δερτιλής στο απόσπασμά του «Κοινωνικός μετασχηματισμός και στρατιωτική επέμβαση». Αναφέρεται πως η απουσία επενδύσεων στον τομέα αυτό δεν συντελούσε στην ενίσχυσή του. Άλλωστε δεν υπήρχαν οι πρώτες ύλες όπως το σίδερο και το κάρβουνο για να συσταθούν τέτοιες μονάδες. Επομένως, ο σιδηρόδρομος δεν κατόρθωσε να εκπληρώσει όσες αναπτυξιακές προσδοκίες στηρίχτηκαν πάνω του. Για να το κάνει αυτό θα έπρεπε να προκαλέσει την αλλαγή κοινωνικών και οικονομικών δομών. Και, φυσικά, ένα συγκοινωνιακό δίκτυο δύσκολα μπορεί να πετύχει τόσο ριζοσπαστικές αλλαγές.

 

ΘΕΜΑ Δ1

α. Η αγροτική αποκατάσταση στο μεγαλύτερο μέρος της ήταν έργο της ΕΑΠ. Απέβλεπε στη δημιουργία μικρών γεωργικών ιδιοκτησιών. Η εγκατάσταση των προσφύγων έγινε σε εγκαταλελειμμένα χωριά, σε νέους συνοικισμούς προσαρτημένους σε χωριά και σε νέους, αμιγώς προσφυγικούς συνοικισμούς.

    Ο παραχωρούμενος κλήρος ποίκιλλε ανάλογα με το μέγεθος της οικογένειας των προσφύγων, την ποιότητα του εδάφους, το είδος της καλλιέργειας και τη δυνατότητα άρδευσης. Όπως διευκρινίζεται και στο πρώτο ιστορικό παράθεμα που αποτελεί απόσπασμα της Κοινωνίας των Εθνών «Η εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα», κριτήριο για τη διανομή γης ήταν να εξασφαλίζει κάθε οικογένεια τον βιοπορισμό της και να μπορεί να ανταποκρίνεται στα χρέη της.  Η τετραμελής οικογένεια θεωρούνταν βάση και για κάθε μέλος προσθέτονταν 1/5 τεμαχίου γης.

    Συνήθως ο κλήρος δεν αποτελούσε ενιαία έκταση, αλλά τεμάχια αγρών που βρίσκονταν σε διαφορετικές τοποθεσίες. Αυτό ήταν εύλογο εφόσον η αξία των αγροτεμαχίων ποίκιλλε . Αξίζει ακόμη να αναφερθεί ότι τα αγροτεμάχια που βρίσκονταν κοντά σε αστικά κέντρα είχαν μεγαλύτερη αξία. Στην αρχή η διανομή από τις υπηρεσίες εποικισμού ήταν προσωρινή. Θα γινόταν οριστική μετά την κτηματογράφηση από την τοπογραφική υπηρεσία του Υπουργείου Γεωργίας. Τέλος, όπως αναφέρεται στο  παράθεμα η παραλαβή από τον αγρότη του κλήρου γινόταν χωρίς να προηγηθεί τοπογράφηση και η οριοθέτηση γινόταν κατά προσέγγιση.

 

β. Η Μικρασιατική καταστροφή επηρέασε σημαντικά την πορεία του ελληνικού έθνους Για ένα διάστημα η άφιξη των προσφύγων φαινόταν δυσβάστακτο φορτίο για την ελληνική οικονομία. Μεσοπρόθεσμα όμως αυτή ωφελήθηκε από την εγκατάσταση των προσφύγων.

    Κατ' αρχήν αναδιαρθρώθηκαν οι καλλιέργειες και η αγροτική παραγωγή πολλαπλασιάστηκε. Σε μία δεκαετία (1922-1931) οι καλλιεργούμενες εκτάσεις αυξήθηκαν περίπου κατά 50%, η γεωργική παραγωγή διπλασιάστηκε και εξασφαλίστηκε επάρκεια σε σιτηρά. Σχετικά με τα σιτηρά, όπως αναφέρει ο πρόεδρος της ΕΑΠ Morgenthau , το 76% των αγροτών καλλιεργούσαν κυρίως σιτάρι. Η βαρύτητα που δόθηκε σε αυτή τη μορφή καλλιέργειας ερμηνεύεται αν σκεφτεί κανείς ότι η απόδοσή του είναι πολύ γρήγορη και δεν είχε ιδιαίτερες απαιτήσεις όπως άλλες καλλιέργειες. Όσον αφορά την έκταση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων δίνονται πληροφορίες στο κείμενο « Η αποκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου.» Αναφέρει συγκεκριμένα ότι το 1936 οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις είχαν διπλασιαστεί και η εικόνα της Ελλάδας είχε βελτιωθεί αισθητά.  

    Οι πρόσφυγες εφάρμοσαν την αμειψισπορά και την πολυκαλλιέργεια και στήριξαν το θεσμό της μικρής γεωργικής ιδιοκτησίας. Η έλλειψη γεωργικών εκτάσεων προς διανομή στους πρόσφυγες υποχρέωσε το κράτος να αναλάβει την κατασκευή μεγάλων εγγειοβελτιωτικών έργων, κυρίως στη Μακεδονία, και έτσι αυξήθηκαν οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Εισήχθησαν νέες καλλιέργειες ή επεκτάθηκαν οι παλιές (καπνός, βαμβάκι, σταφίδα). Ο Κατσάπης υπογραμμίζει τη σημασία των έργων υποδομής καθώς έτσι βελτιώνονταν οι συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων. Για να συμβεί αυτό προωθήθηκαν από το κράτος οι απαλλοτριώσεις των τσιφλικιών και η επακόλουθη αναδιανομή. Σχετικά με τον καπνό, που ήταν ένα είδος άμεσης απόδοσης, η καλλιέργειά του απαιτούσε ειδικές συνθήκες εδάφους που αξιοποίησαν οι πρόσφυγες. Γι αυτό το 14% των εδαφών καλύφθηκε από καπνοκαλλιέργεια.

    Η κτηνοτροφία και η πτηνοτροφία επίσης βελτιώθηκαν ποσοτικά και ποιοτικά. Η δενδροκομία, η σηροτροφία και η αλιεία αναπτύχθηκαν από πρόσφυγες που ήταν ειδικευμένοι σε αυτές τις ασχολίες στην πατρίδα τους. Όπως σημειώνεται και στο τρίτο παράθεμα από τις υπόλοιπες καλλιέργειες μόνο το 3% ήταν αμπελοκαλλιέργειες, το 2% οπωροφόρα δέντρα και το 5% άλλες καλλιέργειες.

 

Επιμέλεια

Φροντιστήριο ΒΑΣΗ

Γώντη Αναστασία

Σταθακοπούλου Εύη

 

Φροντιστήριο ΜΕΘΟΔΙΚΟ-ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Ζαπουνίδης Θεόδωρος

Τσαβές Ηλίας

 

Φροντιστήριο ΠΡΟΤΥΠΟ

Αλεξόπουλος Θανάσης

Μπατσίλας Νίκος

Ιστορία Προσανατολισμού Πανελλήνιες Εξετάσεις 2018

Ακολουθήστε το "Ο.Β." στο twitter και κάντε like στην σελίδα μας στο facebook και μάθετε πρώτοι όλα όσα συμβαίνουν!

Scroll to Top