Δευτέρα 19 Νοε 2018 0:32      

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ελευθέριος Ελευθεριάδης: Από την Τραπεζούντα του Πόντου στην Κοζάνη και την Πιερία

Σχεδόν  αιώνας  από τους πιο τραγικούς αλλά και τους πιο παραγωγικούς για την Ελλάδα, διατρέχει και τη ζωή του Ελευθερίου Ελευθεριάδη. 

Την Κυριακή 11 Νοεμβρίου ο Δήμος Κατερίνης αναρτά προτομή του στην Πλατεία Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού.  Είναι μια οφειλόμενη τιμή σε έναν άνθρωπο που εκπροσωπεί αυτό το είδος των Ελλήνων που πλέον έχουν εκλείψει. Που η ζωή φάνηκε για αυτούς σκληρή, που αναγκάστηκαν μόνοι τους να παλέψουν και τελικά να καταφέρουν να ξεπεράσουν τη μοίρα τους.  Μια ζωή σαν παραμύθι θα μπορούσε να πει κανείς. Που αρχίζει με τις καταδιώξεις των Τούρκων και φτάνει στην περίοδο όπου η ευημερία χάιδεψε την Ελλάδα.  

Δύο άνθρωποι που γνώρισαν τον υπέροχο αυτό άνθρωπο, ο Χριστόφορος Στ. Χριστοφορίδης – Σάρπογλης Συγγραφέας & εκδότης του περιοδικού «Ποντιακό Βήμα» Κοζάνης και ο πρώην νομάρχης Πιερίας και βουλευτής  Ημαθίας  Γιώργος Χιονίδης γράφουν γι αυτόν. 

Ελευθέριος Ελευθεριάδης
Ο Ελευθέριος Ελευθεριάδης, γεννήθηκε στο χωριό Λαραχανή της Ματσούκας του Πόντου, το έτος 1910. Πατέρας του ο Στάθης της οικογένειας των Χατζηλευτεράντων και μητέρα του η Σιμέλα, θυγατέρα του Χριστόφορου Ερκότ, από το γειτονικό χωριό Κούτουλα της Ματσούκας. Ο δάσκαλος πατέρας του, εξορίζεται το 1922 και στην πορεία σκοτώνεται από τους Τούρκους. Το 1923, η οικογένεια του Χατζηλευτέρ’, αποτελείται από τη γριά μάνα του Στάθη, Κερεκή, τη γυναίκα και χήρα του Σιμέλα, 27 χρόνων και τα παιδιά, τον πρωτότοκο Λευτέρη 12 χρόνων, τους μικρότερους Γιάννη, Μαρία και τον Μωυσή, μόλις 2 χρόνων.

Στην οικογένεια, προστέθηκε και ένα ορφανό παιδάκι, συνομήλικο του Γιάννη, ο Κωστάκης. Στον απάνθρωπο υποχρεωτικό ξεριζωμό, η γριά Κερεκή, αρνείται να υπακούσει. Επιστρέφει στο χωριό από την Τραπεζούντα, όπου είχε καταφύγει όλη η οικογένεια και πεθαίνει στον τόπο των προγόνων της, τη Λαραχανή.

Ο Λευτέρης αρχηγός της οικογένειας
Η εξαμελής οικογένεια, με αρχηγό των δωδεκάχρονο Λευτέρη, μπαίνει στο καράβι της ελπίδας για σωτηρία, αλλά καταλήγει στα μπουντρούμια της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, τα οποία οι Τούρκοι είχαν ονομάσει «καραντίνα». 

Εκεί, χωρίς καμία υγειονομική περίθαλψη, για περιορισμό και θεραπεία των επιδημικών ασθενειών που εμφανίστηκαν από τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης, εξολοθρεύεται η οικογένεια του Χατζηλευτέρ’ και ο μοναδικός επιζών, ο Λευτέρης, βρίσκει τον τρόπο ν’ αποδράσει και να βρεθεί να περιπλανάται ελεύθερος στους δρόμους της πόλης της Χάλκης.

Στα ορφανοτροφεία Πριγκήπου και Γρεβενών
Φιλάνθρωπα χέρια περιμαζεύουν τον Λευτέρη και τον στέλνουν στο ορφανοτροφείο της νήσου Πρίγκηπος. Εκεί έμεινε μέχρι το 1925, οπότε, μαζί με άλλους ανταλλάξιμους πρόσφυγες, μεταφέρεται. Η πικρή εμπειρία του από τις καραντίνες, τον οδηγεί ξανά σε απόδραση και καταλήγει στο χωριό Άγιος Δημήτριος Κοζάνης, όπου είχε πληροφορηθεί ότι εγκαταστάθηκαν οικογένειες από τη Λαραχανή.

Ο πεντάρφανος Λευτέρης, καταλήγει στο ορφανοτροφείο Γρεβενών, όπου παρακολουθεί το Γυμνάσιο και αποφοιτά από αυτό με το πρώτο βραβείο «επιμέλειας και χρηστότητας» που του απονέμεται από την  Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών Θεσσαλονίκης.

Στο πανεπιστήμιο και μετά στον ελληνοϊταλικό πόλεμο
Το έτος 1939, ο Λευτέρης, αποφοιτά από το Τμήμα Μαθηματικών της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το 1940, με τον βαθμό του εφέδρου ανθυπολοχαγού, παίρνει μέρος στον ελληνοϊταλικό πόλεμο, στο μέτωπο της Αλβανίας. Για την ανδρεία του στον πόλεμο, τιμήθηκε με το μετάλλιο του Πολεμικού Σταυρού. Τα σχετικά με τον πόλεμο τα κατέγραψε, με τον τίτλο «Ημερολογιακές σημειώσεις από τον ελληνοϊταλικό πόλεμο της Αλβανίας». Το 1952, εκλέγεται βουλευτής Πιερίας με την ΕΠΕΚ του Νικολάου Πλαστήρα. Επανεκλέγεται βουλευτής Πιερίας το 1974 και 1977 με τη Νέα Δημοκρατία.

Ποικίλα τα ενδιαφέροντα του Ελευθεριάδη
Τα ενδιαφέροντά του ποικίλα και η δραστηριότητά του σε διάφορους τομείς ενασχόλησής του, πλούσια:
Διπλωματούχος της Δραματικής Σχολής του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης, Γενικός Διευθυντής των σχολών ιατρικών επαγγελμάτων «Γαληνός» στη Θεσσαλονίκη, εκδότης και διευθυντής της εβδομαδιαίας εφημερίδας της Κατερίνης «Ο Θαρραλέος», εκδότης της στρατιωτικής εφημερίδας του 71ου Τάγματος Εθνοφρουράς «Η φωνή του εθνοφρουρού», Διευθυντής του ΙΚΑ Κατερίνης κατά την ίδρυσή του, πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Κατερίνης την περίοδο 1959 – 1964, στενός συνεργάτης του Φίλωνα Κτενίδη και από τα ιδρυτικά στελέχη του Πανελληνίου Ιερού Ιδρύματος «Παναγία Σουμελά» στο διοικητικό συμβούλιο του οποίου μετείχε μέχρι το 1987, πρώτος πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ποντιακών Σωματείων (ΠΕΠΣ) που μετεξελίχτηκε σε ΠΟΠΣ και τιμήθηκε με τον τίτλου του επίτιμου προέδρου της το 1987.

Πολυγραφότατος και αξιόλογος συγγραφέας
Έγραψε θεατρικά έργα στην ποντιακή διάλεκτο και στη δημοτική:
α) Στην ποντιακή : «Τη κουνί το χάραγμαν», «’Σ σην Ρωμανίαν δέβα», «Εν τούτω νίκα», «Μαρία Γκιουλ Μπαχάρ», «Το στύμνωμαν». Τα πρώτα δύο έργα βραβεύτηκαν στους Α’ και Β΄ διαγωνισμούς συγγραφής θεατρικών έργων από τον Καλλιτεχνικό Οργανισμό Ποντίων Αθηνών.
Β) Στη δημοτική : «Δαυίδ ο Κομνηνός, ο τελευταίος Αυτοκράτορας της Τραπεζούντας», και το Λαογραφικό έργο με τίτλο «Λαογραφικά Λαραχανής» το οποίο εκδόθηκε από τον Καλλιτεχνικό Οργανισμό Ποντίων Αθηνών το 1992.

Στο αρχείο της οικογένειας Ελευθεριάδη, που φιλάει ως ατίμητο κειμήλιο η γυναίκα του Ευωδία υπάρχει ογκώδης αυτοβιογραφία του με τίτλο «Ο Λευτέρης, ο τελευταίος των Χατζηλευτεράντων» με πλούτο στοιχείων για τους προγόνους του, την οικογένειά του, τη ζωή του στο σχολείο της Λαραχανής και στα παρχάρια της, την οδύσσειά του στα χρόνια του ξεριζωμού και για τον αγώνα του, με πείσμα και χωρίς συμβιβασμό, για επιβίωση και προκοπή.

Οι επισκέψεις του στον Πόντο – Το μοιραίο ταξίδι
Ο Ελευθέριος Ελευθεριάδης, πραγματοποίησε στον Πόντο τρία ταξίδια – προσκυνήματα. Το πρώτο, το 1953, μόνος του, διάρκειας ενός μηνός. Το δεύτερο, το 1979, συμμετέχοντας σε ομάδα της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και το τρίτο με την ένωση Ποντίων Ματσούκας Θεσσαλονίκης, το 1988. Για τα δύο πρώτα ταξίδια του, έγραψε τις αναμνήσεις του, οι οποίες με την ευγενική διάθεση του εκδοτικού οίκου των Αδελφών Κυριακίδη, είδαν το φως της δημοσιότητας το 2004, με τον τίτλο «Πόντος, Επιστροφή στην Ιθάκη – Οδοιπορικό μνήμης και γεωγραφίας». Το τελευταίο του ταξίδι – τον Αύγουστο του 1988 – έμελλε να είναι το μοιραίο. Επισκέφτηκε τη γενέτειρά του Λαραχανή, είδε τους παιδικούς του φίλους, τους χάρηκε και τον χάρηκαν, προσκύνησε στα ερείπια των σπιτιών του, ήπιε νερό από την οικογενειακή βρύση, κάθισε στον βράχο – μελετητήριο των μαθητικών του χρόνων, προσκύνησε στην Παναγία Σουμελά, πήγε παντού, όπου αισθανόταν ότι έπρεπε να αφήσει χαιρετισμό και άφησε την τελευταία του πνοή, στην «πόλη των ονείρων του», την Τραπεζούντα.
Η επιθυμία του, «Θέλω ν’ αποθάνω ‘ς σον τόπον ντ’ εγεννέθα και να θάφκουμαι ‘ς σην Παναΐαν Σουμελάν, ‘ς σο Βέρμιον», εκπληρώθηκε.

Χριστόφορος Στ. Χριστοφορίδης – Σάρπογλης
Συγγραφέας & εκδότης του περιοδικού «Ποντιακό Βήμα» Κοζάνης

Ιστορικά Ελευθέριος Ελευθεριάδης Ιστοριά

Ακολουθήστε το "Ο.Β." στο twitter και κάντε like στην σελίδα μας στο facebook και μάθετε πρώτοι όλα όσα συμβαίνουν!

Scroll to Top