Παρασκευή 22 Ιαν 2021 18:30      

H γλώσσα των Μακεδόνων

Ποία γλώσσα μιλούσαν οι Μακεδόνες;

Την απάντηση πρέπει να την αναζητήσουμε πρώτα σε μια εκτίμηση της κατάστασης κατά τον Δ΄ αιώνα π.Χ. Όταν ο Αλέξανδρος εκπαίδευσε 30.000 νεαρούς Πέρσες για να ενσωματωθούν στο μακεδονικό στρατό, κανόνισε να «μάθουν τα ελληνικά γράμματα και να ανατραφούν σύμφωνα με τα μακεδονικά πολεμικά ήθη»  « (Πλουτ. Αλεξ. 47.3 γράμματος τε μανθάνειν ελληνικά  και Μακεδονικοίς όπλοις εντρεφέσθαι) ». Τα  «ελληνικά γράμματα» έπρεπε να χρησιμοποιηθούν στους αγώνες στο πλευρό των Μακεδόνων. Επί πλέον, όταν ο Αλέξανδρος επέστρεψε από την Ινδία, οργάνωσε κάθε τομέα του πεζικού να συντίθεται από τέσσερις Μακεδόνες και δώδεκα  Πέρσες (Αρρ. Αναβ. 7.23. 3-40. Σε ένα στρατό οργανωμένο με αυτό τον τρόπο η κοινή γλώσσα ήταν πρακτική ανάγκη και αυτός ήταν ο λόγος που οι Πέρσες διδάσκοντας ελληνικά. Εξυπακούεται επομένως ότι η γλώσσα των Μακεδόνων στρατιωτών ήταν η ελληνική. 

Υπάρχει μια επιπλέον ένδειξη ότι η γλώσσα του μακεδονικού στρατού ήταν η ελληνική στην περίπτωση του Κλείτου, όταν ο Αλέξανδρος, φοβούμενος απόπειρα εναντίον του μέσα στην αναστάτωση φώναξε τους υπασπιστάς του  «στη Μακεδονική», καθώς αυτή ήταν το σύνθημα για σοβαρή αναταραχή» (Πλουτ. Αλεξ. 51.4 Μακεδονιστί καλών τους υπασπιστάς, τούτο δε ήν σύμβολον θορύβου μεγάλο). Η χρήση της Μακεδονικής έκανε αυτή τη διαταγή μοναδική, και τη χρησιμοποίησε ο βασιλιάς μόνο σε τέτοια κρίση, επειδή όλες οι άλλες διαταγές ήταν στην κοινή ελληνική. Εννοείται ότι η συνηθισμένη γλώσσα των Μακεδόνων στρατιωτών ήταν η ελληνική. Η «μακεδονική» δεν ήταν μια μη ελληνική  γλώσσα, αλλά διάλεκτος της ελληνικής γλώσσας την οποία ο Αλέξανδρος  μιλούσε για κάποιον ιδιαίτερο σκοπό (8).

α. Ακόμη μερικοί ιστορικοί αναφέρουν, για τη Μακεδονική γλώσσα ο Αλέξανδρος ο Α΄(498-454 π.Χ.) Βασιλιάς της Μακεδονίας, απευθυνόμενος προς τους πρεσβευτές των Περσών, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο. 
… Αναγγείλατε εις τον Βασιλέα σας ότι, ως ανήρ Έλλην αρχηγός των Μακεδόνων, σας εδέχθην καλώς.»
Μετά τη μάχη των Πλαταιών, οι Έλληνες του έστησαν χρυσό ανδριάντα στους Δελφούς, ενώ αναγνωρίστηκε σαν «Έλλην των πανν Ελλήνων» και πήρε άδεια να αγωνιστεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες όπου αγωνίζονταν μόνο Έλληνες. 

β. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αρχελάου του Α΄ (413- 329 π.Χ.) στη Μακεδονία, παίζονταν δράματα του Ευριπίδη και του Αγάθωνα στην ελληνική γλώσσα ( στην οποία ασφαλώς θα καταλάβαινε το μακεδονικό κράτος.

γ. Προσφώνηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου προς τους πεσόντες Θηβαίους Ιερολοχίτες, μετά τη μάχη της Χαιρώνειας (218 – 1/9/338 π.Χ.)  …» δεν χαίρω           δια την καθ’ ημών νίκην, αλλά τουναντίον λυπούμαι  μη ευτυχήσας να έχω υμάς ζώντας και συνασπισμένους περί εμέ. Μήπως δεν μας συνδέουν  η αυτή θρησκεία και οι αυτοί πόθοι; 
Ιεραί Σκιαί!! Δεν είμαι εγώ ο αίτιος της σωτηρίας και αποτροπαίου μοίρα σας, αλλ΄ η επάρατος διαφωνία η ωθήσασα έθνη αδελφικά και λαούς ομοφύλους αι εγείρωσι μιαιφόνον την χείρα κατ’ αλλήλων.»

δ. Προσφώνηση του Κορίνθιου Δημάρατου προς τον Μέγα Αλέξανδρο και παρέμβαση αυτού, κατά τη διάρκεια της ανακήρυξής του σαν στρατηγού – αυτοκράτορα όλων των Ελλήνων στον αγώνα ενάντια στους βαρβάρους, που έγινε  στον Ισθμό της Κορίνθου. 
…»Χαίρει ουν η τε Ελλάς και η Μακεδονία»  
«Αλλ’ ω Μακάριε έστιν ουν Ελλάς και η Μακεδονία». 

ε. Κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής κυριαρχίας  (202 π.Χ. – 250 μ. Χ) οι Μακεδόνες μιλούσαν ελληνικά. Σύμφωνα μάλιστα με το Λατίνο ιστορικό Τίτο Λίβιο (59 π.Χ. – 17 μ. Χ.) ο στρατηγός των Ρωμαίων Παύλος Αιμίλιο, ο κατακτητής της Μακεδονίας, απευθυνόμενος προς τους τελευταίους , σχετικά με το σύστημα διοίκησής τους, μιλούσε τη λατινική και ο πραίτορας Οκτάβιος μετέφραζε στην Ελληνική. 

στ. Νεώτερο Σλαβικό απόφθεγμα είναι ότι: … Η Μακεδονική γλώσσα είναι Θρακοϊλλυρική! 

Το Σλαβικό αυτό «απόφθεγμα» ανατρέπεται από τον ιστορικό μας Πολύβιο, ο οποίος διηγείται ότι όταν ο τελευταίος βασιλιάς της Μακεδονίας, Περσέας (178-168 π.Χ.) πολεμώντας εναντίον των Ρωμαίων (171- 168 π.Χ. θέλησε να πετύχει συμφωνία με τους Ιλλυριούς, έστειλε σ’ αυτούς τρεις πρεσβευτές του με διερμηνέα της Ιλλυρίδας (γλώσσας) τον Ιλλυριό Πλευράτο. (()

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη, ότι οι Μακεδόνες υιοθέτησαν ποτέ την ιλλυρική ή τη Θρακική ως γλώσσα τους. Πράγματι ο Περσέας έστειλε ένα δίγλωσσο Ιλλυριό και όχι έναν δίγλωσσο Μακεδόνα να χρησιμεύσει ως διερμηνέα στις διαπραγματεύσεις με τον Ιλλυριό Γένθιο, προφανώς επειδή τέτοιοι Μακεδόνες δεν υπήρχαν. 

Είναι βέβαια πάντοτε ασφαλέστερο να χρησιμοποιεί κανείς ανθρώπους της δικής του εθνικότητας ως διερμηνείς. Κανείς ποτέ δεν υπαινίχθηκε ότι οι Μακεδόνες μιλούσαν θρακικά, αν και ο Δημοσθένης και διάφοροι άλλοι  θα χαίρονταν πάρα πολύ αν το είχαν κάνει (10).

Όσο για τη γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων, γράφει ο Βακαλόπουλος πλήθος ερευνητών, κυρίως ξένων έχει διερευνήσει και αποδείξει την πανάρχαια ελληνικότητα της, που την αμφισβητούν μόνο εκείνοι, κυρίως Σλάβοι, που υπηρετούν την πολιτική σκοπιμότητα και όχι την επιστήμη, κατά την έκφραση νέου Έλληνα γλωσσολόγου, του Ιωάννη Κ. Προμπονά. Ο επιστήμονας αυτός σε ειδική μελέτη αναφέρει ότι τμήμα των Πρωτοελλήνων, που άρχισαν να κατεβαίνουν προς Ν. γύρω στα 1900 π.Χ. έμεινε στη Μακεδονία και αυτοί που αποτελούσαν το τμήμα αυτό είναι οι ονομαζόμενοι κατά τους ιστορικούς  χρόνους Μακεδόνες. Ο ίδιος ερευνητής διαπιστώνει, προσάγοντα πάρα πολλά παραδείγματα, τη συγγένεια της Μακεδονικής διαλέκτου όχι μόνο με την αιολική και την αρκαδοκυπριακή των ιστορικών χρόνων, αλλά και με τη Μυκηναϊκή. 

Ακόμη υποστηρίζει  με ισχυρά τεκμήρια ότι η διάλεκτος των Μακεδόνων είναι η αρχαϊκότερη, η αμιγέστερη και η συντηρητικότερη από τις διαλέκτους των ιστορικών χρόνων (11).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
8. Ν.HAMMOND»Ιστορία της Μακεδονίας, εκδόσεις Μαλλιάρης Παιδεία, τόμος 4ος, σελ 126-127, ALPHA BANK Αποκλειστική διάθεση, εφ. Έθνος, Εκδοτική ΑΕ. Σελ. 53, 56-57.
9. Χρήστος Νεράτζης «Ο Μακεδονικός  αγώνας» Εκδόσεις Μορφωτικός κόσμος 1984, τόμος Α΄, σελ 15-16.
10. Ν.HAMMOND ο.π. σελ 15-16
11. Απόστ. Βακαλόπουλος «Σύγχρονα Βαλκανικά Εθνολογικά Προβλήματα», Μακεδονική βιβλιοθήκη. Θεσσαλονίκη 1986, σελ 15-16.

Άρθρα απόψεις

Ακολουθήστε το "Ο.Β." στο twitter και κάντε like στην σελίδα μας στο facebook και μάθετε πρώτοι όλα όσα συμβαίνουν!

Scroll to Top