Πέμπτη 30 Μαρ 2017 1:58      

Κινηματογραφικά αφιερώματα Κατερίνης: Συνέντευξη του Σ.Γουνελά

Ένα πλούσιο πρόγραμμα γύρω από τον Κινηματογράφο και την απεικόνιση της Κρίσης σε αυτόν έχουν ετοιμάσει τα 2α Κινηματογραφικά Αφιερώματα Κατερίνης και σημαντικό μέρος αυτού είναι η παρουσία ανθρώπων της Τέχνης, που παρουσιάζουν τις ταινίες που προβάλλονται και συνομιλούν με το κοινό. 
Σε αυτό το πλαίσιο ο συγγραφέας Σωτήρης Γουνελάς, βρίσκεται στην Κατερίνη  από χθες για να προλογίσει τις ταινίες «Θυσία» του Αντρέι Ταρκόφσκι και «Το Λιμάνι της Χάβρης» του Άκι Καουρισμάκι (15/3, 19.30) και μιλάει για αυτήν την παρουσία του στην συνέντευξη που παραχώρησε στον Αλέξανδρο Σωματαρίδη.
* Προλογίζετε δυο ταινίες στα 2α Κινηματογραφικά Αφιερώματα Κατερίνης. Πως βλέπετε το πρόγραμμα προβολών και γενικά την προσπάθεια των διοργανωτών, που λειτουργούν με καλλιτεχνικό αλλά και κοινωνικό γνώμονα;
Το γεγονός ότι επιλέγονται ανάμεσα στις ταινίες που θα προβληθούν έργα του Ταρκόφσκι και του Καουρισμάκι δείχνει ότι οι διοργανωτές διαθέτουν ξεχωριστή ευαισθησία και εποπτεία των κινηματογραφικών πραγμάτων κι αυτό είναι θαυμάσιο , όταν μάλιστα γίνεται στην περιφέρεια, όπως θα λέγαμε για έναν τόπο σαν την Κατερίνη.

* Η Θυσία αλλά και το Λιμάνι της Χάβρης είναι δημιουργίες ιδιαίτερων σκηνοθετών, που βάζουν έντονη την προσωπική τους σφραγίδα στα έργα τους. Ποια θα λέγατε ότι είναι τα χαρακτηριστικά των Ταρκόφσκι και Καουρισμάκι τα οποία είναι περισσότερο εμφανή στα δύο έργα που θα δούμε;
Στη Θυσία έχουμε ήδη με την έναρξη της ταινίας μια αφήγηση που υπογραμμίζει τη διάσταση της Πίστης. Το ξερό δέντρο που ποτίζεται και τελικά ανθίζει. Η προέκταση της διάστασης αυτής είναι ότι μέσα από την θυσία συγκεκριμένου ανθρώπινου προσώπου φτάνουμε στην ‘ανάσταση’, που εδώ στο έργο είναι η αποφυγή της πυρηνικής καταστροφής. Οι ταινίες του Ταρκόφσκι απαιτούν μια άφεση στην αργή ροή τους, μια συμμετοχή στο  έργο από μέσα, όχι μια προσπάθεια να τις καταλάβουμε αναλύοντας.
Για μια ακόμη φορά στη Θυσία όπως και στη Νοσταλγία καταγγέλλεται ρητά η παράνοια του σύγχρονου πολιτισμού.
Στο Λιμάνι της Χάβρης  έχουμε την ενεργοποίηση της Αγάπης και της Ανθρωπιάς εν μέσω ενός κόσμου-του δυτικοευρωπαϊκού κυρίως- που κάθε άλλο παρά κινείται σε τέτοια τροχιά. Ο Καουρισμάκι, γυρίζοντας ταινία που αφορά ένα γαλλικό λιμάνι, ‘επενδύει’ από την μία στην σταθερή και γλυκιά σχέση αγάπης ενός ταπεινού ζευγαριού, έναν βιοπαλαιστή που γυαλίζει παπούτσια  και τη γυναίκα του, και από την άλλη στη μέριμνά τους-αυτών αλλά και όλης της λαϊκής γειτονιάς τους- να σώσουν και να φυγαδεύσουν τον μικρό μαύρο που βρέθηκε να καταδιώκεται από μια ολόκληρη αστυνομία (για να μην πούμε από ένα ολόκληρο πολιτισμό). Έμμεσα ο σκηνοθέτης καταγγέλλει τον απ-ανθρωπισμό των σύγχρονων κοινωνιών και θέτει πεντακάθαρα το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα που έχει στείλει στο θάνατο χιλιάδες άμοιρους φυγάδες, τους οποίους η Ευρώπη αλλά και η Αμερική και ο υπόλοιπος ‘προηγμένος κόσμος’ αντιμετωπίζει ως πράγματα και όχι ως ανθρώπινες υπάρξεις. Μοιάζει μέσα εδώ να υποκρύπτεται ένας ρατσισμός, για τον οποίο ελάχιστα γίνεται λόγος. Να προσέξουμε ότι και τα δύο ζευγάρια που αναφέρονται στο έργο είναι δεμένα με ακατάλυτο δεσμό αγάπης.

* Η κρίση που παρουσιάζεται στη μια ταινία είναι υπαρκτή (προσφυγικό), ενώ στην άλλη (τρίτος παγκόσμιος πόλεμος και το τέλος του κόσμου) απειλητικό σενάριο. Πότε λειτουργεί καλύτερα ο κινηματογράφος, όταν χρησιμοποιείται ως καθρέφτης της κοινωνίας ή ως μαγική σφαίρα όπου βλέπουμε το μέλλον μας;
Αυτό εξαρτάται από την ποιότητα της ταινίας. Και στις δύο περιπτώσεις μπορεί να έχουμε άριστο αποτέλεσμα. Είναι ζήτημα σεναρίου, σκηνοθέτη και ηθοποιών. Οπωσδήποτε  ένας σφόδρα ρεαλιστικός κινηματογράφος δεν κάνει άλλο από το να αναπαράγει την πεζότητα και την έκπτωση της ζωής. Η Τέχνη πρέπει να μας πηγαίνει πιο πέρα, φέρει μέσα της ένα υπερβατικό στοιχείο.

* Τι σημαίνει για εσάς Κινηματογράφος; Συμφωνείτε με όσους στέκονται ιδιαίτερα στον πολιτικό του χαρακτήρα ή θεωρείτε ότι η συγκεκριμένη πτυχή δεν θα πρέπει να υπερκαλύπτει άλλες;
Κινηματογράφος σημαίνει Τέχνη, με κεφαλαίο Τ ή με μικρό.
Η Τέχνη θέλει εμπειρία ζωής, θέλει έμπνευση, θέλει ενόραση, θέλει νοσταλγία, θέλει ομορφιά, θέλει όραμα, θέλει φως. Μέσα από αυτά φτιάχνουμε ταινίες. Μεγάλο μέρος βέβαια στην περίπτωση του κινηματογράφου αφορά και την τεχνική. Όμως, μπορεί να χειρίζεσαι την κάμερα τέλεια και να έχεις άψογη φωτογραφία, αλλά αν δεν έχεις να δείξεις τίποτα, ή να πεις, τί να τα κάνεις αυτά; Η πολιτική πλευρά επ’ ουδενί πρέπει να καλύπτει την άλλη. Γιατί το πρώτο που ενδιαφέρει είναι η Τέχνη και μέσα από αυτήν τα υπόλοιπα. Η Τέχνη έχει από μόνη της τρόπο να θίξει την πολιτική διάσταση χωρίς να είναι στρατευμένη πολιτικά.

* Πως βλέπετε την θέση του εγχώριου κινηματογράφου και των ανθρώπων που τον αποτελούν σε σχέση με την ελληνική κοινωνία και την κρίση που περνά;
Αν και δεν είμαι τόσο αρμόδιος να απαντήσω σ’ αυτό το ερώτημα θα έλεγα ότι στο διάστημα των τελευταίων χρόνων έχουμε δει έργα που ξεχωρίζουν. Αναφέρομαι σε πρόσωπα όπως ο Αγγελόπουλος και ο Βούλγαρης. Υπάρχει ωστόσο ένα πρόβλημα. Οι σκηνοθέτες μας φαίνεται να αναζητούν πρότυπα στον ξένο κινηματογράφο αλλά δεν θα ‘λεγα και σε ό, τι καλύτερο διαθέτει. Ταινίες νεώτερων σκηνοθετών στοχεύουν πολύ σε ένα είδος νεορεαλισμού και κοινωνισμού, αντί να στοχεύουν σε μια πιο εσωτερική περιόδευση, ώστε να αναδειχτεί η φωτεινή πλευρά του ανθρώπου και του κόσμου. Κάποτε θα πρέπει να σταματήσει αυτή η προσκόλληση στην περιγραφή του πάσης φύσεως Κακού. Ας δούμε λίγο και την άλλη όψη της ζωής που κοντεύουμε να την λησμονήσουμε ολότελα εγκλωβισμένοι σε βιοπορισμούς, σε οικονομοκρατίες και διάφορες άλλες δυναστικές καταστάσεις. Περισσότερο ίσως από ποτέ είναι ανάγκη να καθαρίσουμε το βλέμμα μας. Και αυτό ανάμεσα στα άλλα είναι και δουλειά των σκηνοθετών.
* Πιστεύετε ότι τα κλασικά έργα της 7ης τέχνης μπορούν να αποτελούν ακόμα πηγή έμπνευσης ή οι νέοι δημιουργοί βρίσκουν κινητήριο δύναμη σε σύγχρονες μεθόδους, απεικονίσεις και θέματα; 
Όλος ο κόσμος ξέρει ότι υπάρχουν έργα αθάνατα. Το κυνηγητό της πρωτοτυπίας ωθεί νέους ανθρώπους σήμερα να σπάνε τη συνέχεια, να διαγράφουν τα μεγάλα Έργα και να καταπιάνονται με στοιχειώδεις εκφράσεις τέχνης. Με ψευτοκαλλιτεχνίες. Συχνά γίνεται από ανάγκη βιοπορισμού ή αυτοκαταξίωσης. Οι μαζικές αυτές κοινωνίες δεν ενδιαφέρονται για πράγματα που δεν αποδίδουν οικονομικά, που δεν φέρνουν κέρδη. Κάθε αληθινή πρόταση Τέχνης μπορεί να χαθεί ή να τεθεί στο περιθώριο, εάν δεν υποστηρίζεται από τα σύγχρονα μέσα που χρησιμοποιούνται για το σκοπό αυτόν: ΜΜΕ, Διαφήμιση, εκδότες, γκαλερί κλπ. Ζούμε σε καιρούς διάβρωσης των πάντων. Γι’ αυτό θέλει ‘καιρό και κόπο’ να βρεις το γνήσιο και να το οικειωθείς. Έτσι προχωρούμε. Δύσκολα.

 

Σωτήρης Γουνελάς Κινηματογραφικά Αφιερώματα Συνέντευξη

Ακολουθήστε το "Ο.Β." στο twitter και κάντε like στην σελίδα μας στο facebook και μάθετε πρώτοι όλα όσα συμβαίνουν!

Scroll to Top