Το χρονικό όριο και η απειλή για τις μεταβιβάσεις
Η κλεψύδρα αδειάζει και η αβεβαιότητα πνίγει την αγορά ακινήτων, καθώς οι εκκρεμότητες για τις νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων χτυπούν “κόκκινο”. Στις 31 Μαρτίου 2026 λήγει το περιθώριο τακτοποίησης για αυθαίρετες κατασκευές μικρής και μεσαίας κλίμακας, δηλαδή εκείνες που εντάσσονται στις λεγόμενες Κατηγορίες 1 έως 4. Αν δεν δοθεί παράταση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και η ημερομηνία εκπνεύσει, χιλιάδες μεταβιβάσεις, όπως αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και δωρεές, κινδυνεύουν να μείνουν οριστικά στα χαρτιά.
Οι “αόρατες” παραβάσεις και ο ρόλος του μηχανικού
Στην ελληνική αγορά, ελάχιστα ακίνητα είναι απολύτως συνεπή με τα εγκεκριμένα σχέδια και τις οικοδομικές άδειες. Μικρές μετατοπίσεις της οικοδομής, αλλαγές χρήσης χώρων ή αποκλίσεις στη διαμερισματοποίηση, που έγιναν ακόμα και δεκαετίες πριν κατά την κατασκευή, ακολουθούν τους ιδιοκτήτες σαν σκιές. Το πρόβλημα αναδύεται στην επιφάνεια την κρίσιμη στιγμή της συναλλαγής, όταν απαιτείται η έκδοση για την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Η διαδικασία αυτή λειτουργεί ως “ακτινογραφία” των πολεοδομικών παραβάσεων και αν αυτές δεν έχουν ρυθμιστεί, η συναλλαγή “παγώνει” αυτόματα.
Το αδιέξοδο των ιδιοκτητών και οι προβληματισμοί του ΥΠΕΝ
Έως σήμερα, πάνω από 1,7 εκατομμύρια ακίνητα έχουν ενταχθεί σε ρυθμίσεις, όμως πολλοί ιδιοκτήτες αγνοούν τις αποκλίσεις της περιουσίας τους μέχρι να βρεθούν προ τετελεσμένων. Στο ΥΠΕΝ υπάρχει πλήρης επίγνωση ότι το ζήτημα είναι φλέγον. Τα διλήμματα είναι σκληρά: θα υπάρξει νέα ανάσα χρόνου ή θα μπει οριστικό φρένο; Για τις μικρότερες παραβάσεις, το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει η τακτοποίηση αυθαιρέτων να παραμείνει “ανοιχτή” μέχρι τη στιγμή που ο ιδιοκτήτης θα χρειαστεί να εκδώσει Ταυτότητα Κτιρίου για μεταβίβαση. Ωστόσο, η “κόκκινη γραμμή” του Ιουλίου 2011 παραμένει αδιαπραγμάτευτη για κάθε νέα αυθαιρεσία.
Το μεγάλο αγκάθι της Κατηγορίας 5
Η Κατηγορία 5, που αφορά κτίρια με σοβαρές παραβάσεις ή χωρίς καμία άδεια, παραμένει ένα ανοιχτό μέτωπο εδώ και μια τετραετία. Από το 2020, αυτά τα ακίνητα βρίσκονται σε θεσμικό κενό, επηρεάζοντας όχι μόνο ιδιώτες αλλά και το Δημόσιο. Σχολεία, δημαρχεία και νοσοκομεία εμφανίζονται πολεοδομικά “μετέωρα”, με το ΤΕΕ να εκτιμά ότι το 30% των δημόσιων κτιρίων ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Αυτό οδηγεί σε αδυναμία ένταξης σε ευρωπαϊκά προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, καθώς η Ευρώπη χρηματοδοτεί αποκλειστικά νομικά τακτοποιημένα κτίρια.
Πολιτικό κόστος και η πίεση για λύση
Παρά τις εισηγήσεις για επανεκκίνηση, το πολιτικό κόστος είναι βαρύ, ειδικά μετά τη δημοσιότητα που έλαβαν οι αυθαιρεσίες σε τουριστικές περιοχές “βιτρίνα”. Η κυβέρνηση αποφεύγει να ανοίξει νέα μέτωπα με το ΣτΕ, όμως η πίεση συσσωρεύεται επικίνδυνα. Το ενδεχόμενο μιας σύντομης παράτασης με αυστηρότερους ελέγχους και υψηλότερα πρόστιμα παραμένει στο τραπέζι, ενώ έληξε και η εξαίρεση για ακίνητα της Κατηγορίας 5 που βρίσκονται σε τράπεζες και την ΕΤΑΔ, εντείνοντας το αδιέξοδο.
Πηγή: OT
