Στο πλαίσιο του 55ου Φεστιβάλ Ολύμπου, ο αστροφυσικός Θωμάς Μπίσμπα ανέλυσε τη σχέση μυθολογίας και επιστήμης στα Αρχαία Λείβηθρα. Μέσα από μια εντυπωσιακή παρουσίαση, το κοινό περιηγήθηκε στα μυστήρια του σύμπαντος, εξερευνώντας δεδομένα από το τηλεσκόπιο James Webb και τη σύγχρονη αστροφυσική, σε μια βραδιά που συνδύασε μοναδικά την πολιτιστική κληρονομιά με την επιστημονική γνώση.
Ομιλία του αστροφυσικού Θωμά Μπίσμπα στο Φεστιβάλ Ολύμπου
Ο διακεκριμένος αστροφυσικός Θωμάς Γ. Μπίσμπας πραγματοποίησε ομιλία με τίτλο «Ουρανία Η μούσα του ουράνιου θόλου» στα αρχαία Λείβηθρα της Πιερίας, προσφέροντας στο κοινό μια εμβληματική περιήγηση από τη μυθολογία έως τη σύγχρονη επιστήμη στο πλαίσιο του 55ου Φεστιβάλ Ολύμπου.
Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε δίπλα στην Ακρόπολη των αρχαίων Λειβήθρων, την πατρίδα του Ορφέα, φέρνοντας σε επαφή εκατοντάδες πολίτες με τις πρόσφατες ανακαλύψεις της αστροφυσικής. Ο Δρ. Θωμάς Γ. Μπίσμπας, ο οποίος εργάζεται ως Καθηγητής Έρευνας στο Zhejiang Lab στο Hangzhou της Κίνας, ανέλυσε με εκλαϊκευμένο τρόπο τα μυστήρια του σύμπαντος, ξεκινώντας από τη μορφή της Ουρανίας, της μούσας της αστρονομίας στην ελληνική αρχαιότητα.
Χαιρετισμοί και έναρξη της επιστημονικής βραδιάς
Ο πρόεδρος του Οργανισμού Φεστιβάλ Ολύμπου κ. Γρηγόρης Παπαχρήστος, κηρύσσοντας την έναρξη της εκδήλωσης, χαρακτήρισε τη διάλεξη ως ένα συναρπαστικό ταξίδι από τη γη στα άστρα και από τον πολιτισμό στην επιστήμη. Επισήμανε ότι η βραδιά ήταν ιδιαίτερα σημαντική λόγω της σύμπτωσης με την ολική έκλειψη του Ηλίου, την πλανητική ευθυγράμμιση και τη βροχή των Περσειδών, φαινόμενα που προσδίδουν στον καλοκαιρινό ουρανό μια μοναδική γοητεία.
Ο κ. Παπαχρήστος υπογράμμισε τη σημασία της φιλοξενίας ενός διακεκριμένου επιστήμονα με διεθνή πορεία σε Ευρώπη, Αμερική και Κίνα, τονίζοντας ότι οι αστερισμοί λειτούργησαν ιστορικά ως οδηγοί και πηγή έμπνευσης. Στη συνέχεια, χαιρετισμό απηύθυναν η συντηρήτρια αρχαιοτήτων κ. Βασιλική Κυπριανού, εκ μέρους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας, καθώς και ο διευθυντής του μουσείου LOGIC του ΔΙ.ΠΑ.Ε στην Κατερίνη κ. Δημήτριος Τριανταφύλλου, ως συνδιοργανωτές της δράσης.
Η ιστορική αναδρομή στους πολιτισμούς του κόσμου
Ο Δρ. Μπίσμπας ξεκίνησε την κεντρική του ομιλία υπογραμμίζοντας ότι ο έναστρος ουρανός προσλαμβάνεται διαφορετικά ανάλογα με το πολιτισμικό υπόβαθρο κάθε λαού. Περιέγραψε πώς οι Σουμέριοι και οι Βαβυλώνιοι προσέδιδαν θεοκρατικά χαρακτηριστικά στον ουρανό, ενώ οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τον χρησιμοποιούσαν για πρακτικούς σκοπούς, όπως η πρόβλεψη των πλημμυρών του Νείλου. Για τους Μάγια, όπως τόνισε, η αστρονομία ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την αστρολογία.
Στην ανάλυσή του, ο ομιλητής ανέφερε πως οι αρχαίοι Έλληνες μετέτρεψαν τον ουρανό σε μια σκηνή της μυθολογίας, φιλοξενώντας ήρωες όπως ο Ηρακλής, ο Πήγασος και η Ανδρομέδα. Παράλληλα, έκανε μια ενδιαφέρουσα σύγκριση με την κινεζική ουρανογραφία, η οποία αντανακλά τη διοικητική δομή της αυτοκρατορικής Κίνας, οργανώνοντας τα άστρα σε «Τρία Παλάτια». Σημείωσε δε, ότι ο επίσημος χάρτης των 88 αστερισμών που καθιερώθηκε το 1922 από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση, βασίζεται κυρίως στην ελληνιστική παράδοση.
Σύγχρονη αστροφυσική και διαστημικά τηλεσκόπια
Προχωρώντας στη σύγχρονη επιστήμη, ο Δρ. Μπίσμπας παρουσίασε τη χρήση των αστερισμών για την κατανόηση του Σύμπαντος. Ανέλυσε τη σημασία της Μεγάλης και Μικρής Άρκτου στον εντοπισμό του Πολικού Αστέρα και εξήγησε πώς οι μεταβλητοί αστέρες Κηφείδες βοήθησαν τον Edwin Hubble να μετρήσει τις αποστάσεις στον κόσμο. Το κοινό παρακολούθησε εικόνες από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, περιλαμβάνοντας γαλαξίες όπως οι M81 και M82, το νεφέλωμα Pacman και το Cassiopeia A.
Στη συνέχεια, ο ομιλητής αναφέρθηκε στη μελλοντική μοίρα του Ήλιου, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το πλανητικό νεφέλωμα Μ57 στον αστερισμό της Λύρας. Συζήτησε την αναζήτηση εξωπλανητών μέσω του τηλεσκοπίου Kepler, επισημαίνοντας ότι από τους 6.000 καταγεγραμμένους εξωπλανήτες, ελάχιστοι θεωρούνται ισχυροί υποψήφιοι για τη φιλοξενία ζωής. Τέλος, αναφέρθηκε στο διπλό σύστημα Cygnus X-1 ως μαύρη τρύπα και στις διαδικασίες αστρικής δημιουργίας μέσα σε σκοτεινά νέφη σκόνης.
Η ανθρώπινη θέση στο Σύμπαν και το μέλλον
Κλείνοντας την παρουσίασή του, ο Δρ. Μπίσμπας προέτρεψε το κοινό και ειδικά τους νέους να αναζητούν απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα, τονίζοντας ότι η αστροφυσική λειτουργεί ως καθρέφτης της ανθρώπινης ύπαρξης. Αναφέρθηκε στην ενεργή συμμετοχή της Ελλάδας στη διαστημική έρευνα, εκφράζοντας την προσδοκία για την ανάδειξη του πρώτου Έλληνα αστροναύτη. Η ομιλία ολοκληρώθηκε με ένα κάλεσμα για την προστασία του πλανήτη μας με γνώση και σύνεση.
Το ενδιαφέρον του κοινού ήταν ιδιαίτερα έντονο, με πολίτες κάθε ηλικίας να θέτουν ερωτήματα στον επιστήμονα αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ομιλίας. Η εκδήλωση, η οποία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια του Φεστιβάλ Ολύμπου για τη διάχυση της επιστημονικής γνώσης, συνδύασε με επιτυχία τη μυθολογική κληρονομιά με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του θεσμού στην κοινωνία.
Αστροπαρατήρηση και πολιτιστική αξία του χώρου
Μετά την κεντρική ομιλία, ο καθηγητής φυσικής και υπεύθυνος εκπαιδευτικών προγραμμάτων του μουσείου Logic, κ. Χρήστος Πετούσης, παρουσίασε τους ορατούς αστερισμούς. Το κοινό είχε την ευκαιρία να συμμετάσχει σε αστροπαρατήρηση με ειδικά τηλεσκόπια στο Βιωματικό Πάρκο Λειβήθρων, υπό την καθοδήγηση των στελεχών του μουσείου. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε έναν αρχαιολογικό χώρο υψηλής σημασίας, κοντά στον Όλυμπο, ο οποίος πρόσφατα εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Στο τέλος της βραδιάς, ο κ. Παπαχρήστος απένειμε στον κ. Μπίσμπα το επετειακό λεύκωμα του Οργανισμού Φεστιβάλ Ολύμπου, ενώ η καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ, κ. Βάσια Καραβέλη, απένειμε τιμητική διάκριση στον κ. Πετούση. Οι δράσεις του 55ου Φεστιβάλ Ολύμπου αναμένεται να συνεχιστούν με μια σειρά από σημαντικές εκδηλώσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του Αυγούστου, ολοκληρώνοντας το πρόγραμμά τους την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου.
