Στα Πολιτικά, ο Αριστοτέλης ορίζει τη δημοκρατία ως το πολίτευμα όπου κυριαρχεί η ισότητα και η ελευθερία. Ο συγγραφέας Γιάννης Παπαγεωργίου αναλύει το κείμενο, εξηγώντας πώς η συμμετοχή όλων των πολιτών στα κοινά και η λήψη αποφάσεων από την πλειοψηφία αποτελούν τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά αυτού του πολιτικού συστήματος, διασφαλίζοντας την ισορροπία μεταξύ πλουσίων και απόρων.
Στην ενότητα αυτή ο Αριστοτέλης αναφέρεται στη δημοκρατία εξετάζοντας διάφορες παραμέτρους που αφορούν αυτό το πολίτευμα.
Δημοκρατία μὲν οὖν ἐστι πρώτη μὲν ἡ λεγομένη μάλιστα κατὰ τὸ ἴσον. ἴσον γάρ φησιν ὁ νόμος ὁ τῆς τοιαύτης δημοκρατίας τὸ μηδὲν μᾶλλον ὑπερέχειν τοὺς ἀπόρους ἢ τοὺς εὐπόρους, μηδὲ κυρίους εἶναι ὁποτερουσοῦν, ἀλλ’ ὁμοίους ἀμφοτέρους. εἴπερ γὰρ ἐλευθερία μάλιστ’ ἔστιν ἐν δημο- (35) κρατίᾳ, καθάπερ ὑπολαμβάνουσί τινες, καὶ ἰσότης, οὕτως ἂν εἴη μάλιστα, κοινωνούντων ἁπάντων μάλιστα τῆς πολιτείας ὁμοίως.
ἐπεὶ δὲ πλείων ὁ δῆμος, κύριον δὲ τὸ δόξαν τοῖς πλείοσιν, ἀνάγκη δημοκρατίαν εἶναι ταύτην. ἓν μὲν οὖν εἶδος δημοκρατίας τοῦτο·
Πρώτη λοιπόν κατηγορία δημοκρατίας είναι εκείνη που παίρνει τ’ όνομά της κυρίως από την ισότητα.
Γιατί, όπως ορίζει ο νόμος μιας τέτοιας δημοκρατίας, ισότητα σημαίνει ότι οι φτωχοί κι οι πλούσιοι μέσα σ’ αυτήν έχουν ίδια δικαιώματα και ότι καμιά από τις δυο αυτές ομάδες δεν κυριαρχεί στην άλλη, αντίθετα είναι και οι δύο όμοιες. (35)
Γιατί, εάν η ελευθερία καθώς κι η ισότητα είναι δυνατόν να φτάσουν στο ψηλότερο σημείο τους, όπως θεωρούν κάποιοι, μόνο σ’ αυτό το πολίτευμα μπορεί να συμβεί αυτό, καθώς όλοι οι πολίτες, χωρίς καμιά εξαίρεση, έχουν το δικαίωμα να μετέχουν σ’ όλα τα αξιώματα της πολιτείας με τον ίδιο τρόπο.
Καθώς δε ο λαός αποτελεί την πλειοψηφία και οι αποφάσεις της πλειοψηφίας αποτελούν κυρίαρχη δύναμη, αναγκαστικά αυτό το πολιτικό σύστημα είναι η δημοκρατία.
Γράφει ο Γιάννης Παπαγεωργίου, φιλόλογος
Πρόεδρος της Ένωσης Συγγραφέων Πιερίας
