Σε διάβημα προς την UNESCO προέβη στο Παρίσι ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδος στον οργανισμό Γιώργος Κουμουτσάκος, με αφορμή την απόφαση των τουρκικών Αρχών να λειτουργήσει η Μονή της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη, ως τζαμί.
Το διάβημα έγινε χθες, πρώτη ημέρα λειτουργίας της UNESCO μετά τις αργίες των τελευταίων ημερών στη Γαλλία. Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδος έθεσε μετ’ επιτάσεως το ζήτημα της μετατροπής της Μονής της Χώρας σε τέμενος και της παραβίασης του χαρακτήρα ενός μνημείου της UNESCO που είναι απαράμιλλης πολιτιστικής αξίας και αποτελεί πολύτιμο τμήμα της κληρονομιάς της ανθρωπότητας.
«Η διατήρηση του οικουμενικού χαρακτήρα μνημείων και η τήρηση των διεθνών προτύπων προστασίας της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί σαφή διεθνή υποχρέωση που δεσμεύει όλα τα κράτη», σημειώνει η Αθήνα
Ο κ. Κουμουτσάκος φέρεται να εξέφρασε τις έντονες ελληνικές ανησυχίες για τις επιπτώσεις της απόφασης αυτής όσον αφορά στη φθορά και στην αλλοίωση του ίδιου του μνημείου, καθώς και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της οποίας είναι φορέας επί αιώνες.
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ
Υπενθυμίζεται ότι σε σχετική ανακοίνωσή του, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε: «H απόφαση των Τουρκικών Αρχών για την έναρξη της λειτουργίας της Μονής της Χώρας ως μουσουλμανικού τεμένους συνιστά πρόκληση για τη διεθνή κοινότητα καθώς αλλοιώνει και προσβάλλει τον χαρακτήρα της ως μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO ανήκοντος στην ανθρωπότητα.
Η διατήρηση του οικουμενικού χαρακτήρα μνημείων και η τήρηση των διεθνών προτύπων προστασίας της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί σαφή διεθνή υποχρέωση που δεσμεύει όλα τα κράτη».
Η ιστορία
Η Μονή της Χώρας που μετατράπηκε σε τζαμί έχει ενταχθεί στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Φιλοξενεί τα πλέον περίτεχνα βυζαντινά ψηφιδωτά που διασώζονται στην Κωνσταντινούπολη, μαζί με την Αγία Σοφία και τη Μονή της Παμμακάριστου, η οποία επίσης λειτουργεί ως τζαμί.
Η εκκλησία του Αγίου Σωτήρος εν τη Χώρα, το καθολικό του πάλαι ποτέ μοναστικού συγκροτήματος, χρονολογείται από τον 6ο αιώνα μ.Χ., και τα μοναδικά ψηφιδωτά και τοιχογραφίες της φιλοτεχνήθηκαν τον 14ο αιώνα, από το 1305 έως το 1320, επί βασιλείας Παλαιολόγων.
Η Μονή της Χώρας μετατράπηκε σε τζαμί το 1511, 58 χρόνια μετά την Άλωση της Πόλης. Ωστόσο, με απόφαση του υπουργικού συμβουλίου της Τουρκίας, το 1945 έγινε μουσείο.
Μετά την απόφαση αυτή, ειδικοί από τις ΗΠΑ εκτέλεσαν τεράστιο έργο αποκατάστασης και συντήρησης των ψηφιδωτών και νωπογραφιών, ξηλώνοντας σοβάδες που τα κάλυπταν. Οι εργασίες, που ξεκίνησαν το 1948, ολοκληρώθηκαν δέκα χρόνια αργότερα, το 1958.
Ομως το 2019 το Συμβούλιο της Επικρατείας (Danistay) της Τουρκίας ακύρωσε την απόφαση του 1945 και, έναν χρόνο αργότερα, ο πρόεδρος Ερντογάν ανακοίνωσε ότι το μνημείο θα λειτουργήσει ξανά ως τζαμί.
