Η διακρατική συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αίγυπτο για τη μετάκληση έως και 5.000 εποχικών εργατών γης εισέρχεται πλέον στο στάδιο της πρακτικής εφαρμογής, προσφέροντας μια σημαντική διέξοδο στις συνεχώς αυξανόμενες ελλείψεις εργατικών χεριών που καταγράφονται στην ελληνική ύπαιθρο. Το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο παρέμενε ανενεργό για αρκετά χρόνια, ενεργοποιείται με σκοπό τη νόμιμη απασχόληση του ξένου δυναμικού σε καλλιέργειες και αγροτικές εργασίες διαφόρων περιοχών της χώρας.
Έναρξη των διαδικασιών και το διπλωματικό προσκήνιο
Όπως δηλώνει σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Χρήστος Γιαννακάκης, ο οποίος διατελεί μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΘΕΑΣ, οι σχετικές νομικές και διοικητικές ενέργειες έχουν ήδη τεθεί σε κίνηση. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, έχουν ήδη κατατεθεί περίπου 150 ονόματα υποψηφίων εργαζομένων στις αρμόδιες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, ενώ οι εγκριτικές αποφάσεις έχουν διαβιβαστεί στην ελληνική πρεσβεία στο Κάιρο. Σκοπός της διαβίβασης αυτής είναι να ξεκινήσει άμεσα ο απαραίτητος έλεγχος των υποψηφίων και να δρομολογηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία των προσωπικών συνεντεύξεων.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη ξεπερνά τα όρια μιας απλής μετακίνησης εργατικού δυναμικού μεταξύ δύο κρατών, καθώς αποτελεί μια οργανωμένη προσπάθεια του εγχώριου αγροτικού τομέα να καλύψει με απόλυτα νόμιμους όρους ένα οξύ πρόβλημα των τελευταίων ετών. Από τα ροδάκινα και τα κεράσια μέχρι τις ελιές, τα ακτινίδια και τα εσπεριδοειδή, οι Έλληνες παραγωγοί και οι αγροτικοί συνεταιρισμοί δυσκολεύονται να εντοπίσουν έγκαιρα το απαιτούμενο προσωπικό κατά τις περιόδους συγκομιδής και αιχμής.
Η διακρατική συμφωνία, η οποία είχε υπογραφεί προ τριετίας, ξεκινά μόλις τώρα να υλοποιείται, με τον αρχικό αριθμό των 5.000 εργατών να δύναται να αναπροσαρμοστεί προς τα πάνω αν το επιβάλουν οι ανάγκες της παραγωγής, ενώ ενδιαφέρον για το πρόγραμμα έχουν εκδηλώσει ήδη περισσότεροι από 36 εργοδότες. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις στο Κάιρο με την αιγυπτιακή πλευρά, παρουσία και του υφυπουργού Εργασίας της Αιγύπτου, προκειμένου να διευθετηθούν πρακτικά ζητήματα, όπως οι μέθοδοι επικοινωνίας με τους εργαζομένους, ο συντονισμός με τους εργοδότες στην Ελλάδα, η οργάνωση του ταξιδιού τους και ο καθορισμός του φορέα που θα έχει την ευθύνη για τη διασύνδεση των δύο πλευρών.
Η αιγυπτιακή αγορά και το καθεστώς απασχόλησης των εργατών
Η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει την αγορά εργασίας της Αιγύπτου ως μια εξαιρετικά υπολογίσιμη δεξαμενή ανθρώπινου δυναμικού, καθώς η χώρα αυτή διαθέτει πληθυσμό που ξεπερνά τα 110 εκατομμύρια κατοίκους, με έντονη παρουσία νέων ανθρώπων που επιδιώκουν τη νόμιμη απασχόληση σε χώρες του εξωτερικού. Η Ελλάδα αποτελεί έναν ελκυστικό προορισμό για τους Αιγύπτιους εργάτες, δεδομένου ότι τα καθορισμένα ημερομίσθια στον πρωτογενή τομέα είναι αισθητά υψηλότερα συγκριτικά με τα αντίστοιχα δεδομένα της δικής τους χώρας.
Ο Χρήστος Γιαννακάκης υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι υπάρχει ισχυρή βούληση από την πλευρά της Αιγύπτου για τη νόμιμη αποστολή εργαζομένων, επισημαίνοντας ότι το βασικό ζητούμενο είναι η αποφυγή των παράτυπων μεταναστευτικών διαδρομών και η αντικατάστασή τους από μια πλήρως ελεγχόμενη και θεσμοθετημένη διαδικασία. Βασικό πλεονέκτημα του νέου σχεδιασμού αποτελεί η δυνατότητα γεωγραφικής μετακίνησης των εργατών ανά την ελληνική επικράτεια, ανάλογα με την εποχικότητα και τις ανάγκες των καλλιεργειών:
- Αρχική απασχόληση: Οι εργάτες μπορούν να ξεκινήσουν τις εργασίες τους σε αγροτικές καλλιέργειες στην περιοχή της Μακεδονίας.
- Επόμενο στάδιο: Μετακίνηση στην περιοχή της Χαλκιδικής για τη συγκομιδή της πράσινης ελιάς.
- Μεταγενέστερη απασχόληση: Απασχόληση στις καλλιέργειες ακτινιδίων.
- Τελικό στάδιο: Μεταφορά στις περιοχές παραγωγής πορτοκαλιών ή άλλων όψιμων αγροτικών προϊόντων.
Το ανώτατο χρονικό όριο για την παραμονή των εποχικών αυτών εργατών στην Ελλάδα καθορίζεται στους εννέα μήνες. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει το στέλεχος της ΕΘΕΑΣ, μετά την ολοκλήρωση της πρώτης περιόδου εργασίας, παρέχεται η νομική δυνατότητα υποβολής αιτήματος για την έκδοση άδειας μακρόχρονης διάρκειας, η οποία μπορεί να αγγίξει τα πέντε έτη. Υπό αυτό το καθεστώς, ο εργαζόμενος θα υποχρεούται να αποχωρεί από την Ελλάδα μόλις συμπληρωθεί το εννεάμηνο και να επιστρέφει μετά την παρέλευση ενός τριμήνου, χωρίς να απαιτείται η επανάληψη ολόκληρης της γραφειοκρατικής διαδικασίας έγκρισης από την αρχή.
Οι συνθήκες διαβίωσης και το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον
Πέρα από τα αμιγώς διοικητικά και γραφειοκρατικά θέματα, ο Χρήστος Γιαννακάκης θέτει με έμφαση το ζήτημα των συνθηκών διαβίωσης του εργατικού δυναμικού. Προτείνει να εξεταστεί σοβαρά η πιθανότητα παροχής κρατικής επιδότησης προς τους παραγωγούς για την προμήθεια προκατασκευασμένων οικίσκων (τύπου ISO-box), με σκοπό τη φιλοξενία των εργατών σε αξιοπρεπείς χώρους που θα διαθέτουν τις απαραίτητες υποδομές υγιεινής. Η διασφάλιση σωστών συνθηκών διαμονής θεωρείται κομβικής σημασίας όχι μόνο για την προστασία των ίδιων των ανθρώπων, αλλά και για τη δημιουργία ενός σταθερού και πιστού εργατικού δυναμικού, το οποίο θα επιθυμεί να επιστρέφει για εργασία στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια.
Η συνολική προσπάθεια βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, καθώς απομένουν ορισμένα γραφειοκρατικά προσκόμματα που χρήζουν επίλυσης. Παρά το γεγονός ότι η διαδικασία απαιτεί ακόμη υπομονή και εντατική προσπάθεια, η εκτίμηση των ανθρώπων του κλάδου είναι ότι η συμφωνία πλησιάζει στο σημείο όπου θα μπορεί να λειτουργήσει με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα και αποδοτικότητα.
Στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΘΕΑΣ πιστεύουν ότι το συγκεκριμένο μοντέλο διακρατικής συνεργασίας δύναται να λειτουργήσει ως πιλότος και για την υπογραφή αντίστοιχων συμφωνιών της Ελλάδας με έτερες τρίτες χώρες στο μέλλον. Μάλιστα, η υλοποίηση του προγράμματος παρακολουθείται στενά και από ευρωπαϊκούς οργανισμούς, με την προοπτική να χρησιμοποιηθεί ως ένα απτό παράδειγμα νόμιμης, ασφαλούς και οργανωμένης μετάκλησης εργαζομένων σε ευρωπαϊκό έδαφος. Για την ελληνική αγροτική οικονομία, η επιτυχία του εγχειρήματος κρίνεται διπλή: η άμεση κάλυψη των αναγκών στα χωράφια και η ταυτόχρονη θεσμοθέτηση ενός διαφανούς, σταθερού και νόμιμου πλαισίου απασχόλησης, σε μια εποχή όπου η έλλειψη εργατών καθορίζει την έγκαιρη συγκομιδή της παραγωγής.
Πηγή: Θ. Παπακώστας
