Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί ένα σταδιακό πλάνο απόσυρσης οχημάτων βάσει των προδιαγραφών εκπομπών ρύπων, με στόχο τον εκσυγχρονισμό του στόλου. Αν και το χρονοδιάγραμμα της ACEA αποτελεί πλαίσιο κατευθύνσεων, η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο της αλλαγής λόγω του γηραιότερου στόλου οχημάτων, με τα οχήματα Euro 1 να βρίσκονται πρώτα στο στόχαστρο για σταδιακή κατάργηση από το 2026.
Η προέλευση και το πλαίσιο της απόφασης
Η ώθηση πίσω από αυτή την κίνηση δεν ήρθε ξαφνικά. Η ACEA (Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων) εισηγήθηκε ένα σταδιακό πλάνο απόσυρσης ανά κατηγορία εκπομπών, το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση κινείται να υιοθετήσει. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέο κανονισμό για τον πλήρη κύκλο ζωής των οχημάτων, από τον σχεδιασμό μέχρι την ανακύκλωση. Το χρονοδιάγραμμα της ACEA αποτελεί πλαίσιο κατευθύνσεων και όχι ακόμα ενεργό, καθολικό νόμο, ωστόσο η κατεύθυνση είναι οριστική.
Το χρονοδιάγραμμα ανά κατηγορία Euro
Η σταδιακή απόσυρση ξεκινά το 2026 με τα οχήματα προδιαγραφών Euro 1 (1992-1996, όπως Ford Escort, Opel Astra, Fiat Punto).
- 2030: Euro 2 (1996-2000, όπως Clio II, Golf Mk3, Corolla).
- 2034: Euro 3 (2000-2005, όπως Ford Focus, Peugeot 206, BMW E46).
- 2039: Euro 4 (2005-2010, όπως Golf Mk5, Toyota Prius, Audi A4).
- 2043: Euro 5 (2010-2015, με φίλτρα DPF).
- 2050: Euro 6 (2015 έως σήμερα).
Κριτήρια για υποχρεωτική ανακύκλωση
Ένα όχημα μπορεί να οδηγηθεί σε υποχρεωτική ανακύκλωση αν παραμένει ακινητοποιημένο για μεγάλο διάστημα, αν δεν έχει περάσει ΚΤΕΟ για πάνω από δύο χρόνια, αν αποτυγχάνει επανειλημμένα στους τεχνικούς ελέγχους χωρίς επιδιόρθωση, ή αν το κόστος επισκευής υπερβαίνει την εμπορική αξία. Τα οχήματα αυτά χαρακτηρίζονται «μη επισκευάσιμα». Μια ψηφιακή πλατφόρμα σε επίπεδο Ε.Ε. θα αποτρέπει την επανεισαγωγή τέτοιων οχημάτων από άλλες χώρες, κλείνοντας την «πίσω πόρτα» που χρησιμοποιούσαν ορισμένοι.
Η Ελλάδα στην πρώτη γραμμή
Η χώρα μας έχει τον παλαιότερο στόλο στην Ε.Ε. με μέσο όρο ηλικίας τα 17,3 χρόνια, έναντι 12-13 χρόνων του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Το 2022 είχαν δηλωθεί 5,4 εκατομμύρια οχήματα, εκ των οποίων τα 4,5 εκατομμύρια είχαν μέση ηλικία άνω των 10 ετών. Κάθε χρόνο οδηγούνται στην ανακύκλωση περίπου 60.000 αυτοκίνητα, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί.
Τι ισχύει για τη διατήρηση του οχήματος
Αν ο ιδιοκτήτης αποδείξει ότι το αυτοκίνητο είναι λειτουργικό και ασφαλές (περνά ΚΤΕΟ, δεν έχει διαρθρωτικά προβλήματα, δεν είναι εγκαταλελειμμένο), η απόσυρση δεν επιβάλλεται αυτόματα. Το πλαίσιο στοχεύει στα «φαντάσματα» του δρόμου: τα αδήλωτα, ανασφάλιστα, χρόνια ακινητοποιημένα και τεχνικά ανίκανα ΙΧ.
Κοινωνικός αντίκτυπος και κίνητρα
Η μετάβαση προκαλεί αντιδράσεις, καθώς ιδιοκτήτες χαμηλού εισοδήματος εξαρτώνται από παλιά ΙΧ. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτούνται γενναία οικονομικά κίνητρα αντίστοιχα με εκείνα των ηλεκτρικών. Οι κατασκευαστές θα αναλαμβάνουν το κόστος συλλογής, ενώ τα μεταχειρισμένα ανταλλακτικά από οχήματα τέλους ζωής θα αποχαρακτηρίζονται από «απόβλητα» και θα θεωρούνται νόμιμα προϊόντα υπό προϋποθέσεις.
