2.ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ.
Ζ. Η ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ
– Το πρόβλημα της παρακίνησης των μικρών παιδιών στα αγωνιστικά σπόρ είναι αρκετά σύνθετο.
Μερικές από τις επιμέρους ερωτήσεις που θα μπορούσαν να τεθούν είναι:
Διαφέρουν οι αιτίες συμμετοχής νεαρών αθλητών από εκείνες των πιο ώριμων;
Υπάρχουν διαφορές στις παρακινήσεις μεταξύ των δύο φύλων;
Πώς αλλάζουν οι παρακινήσεις με την επίδραση της επιτυχίας η της αποτυχίας στους διάφορους αγώνες;
Οι πιο πολλές έρευνες, που προσπάθησαν να βρούν τι παρακινεί τα παιδιά στον αθλητισμό, χρησιμοποίησαν εργαστηριακά πειράματα και ίσως αυτή είναι και η αδυναμία τους.
Τα ισχυρότερα κίνητρα για την συμμετοχή των παιδιών στον αθλητισμό είναι:
η συσχέτιση,(η βεβαιότητα ότι κάποιος γίνεται αποδεκτός από τους φίλους και είναι ικανός να διατηρεί φιλίες), η υπεροχή (η ικανότητα να κάνει κανείς κάτι καλά) και το στρές( η ανάγκη αναζήτησης της έντασης.)
- Εσωτερική και εξωτερική παρακίνηση
Υπάρχουν πολλές αιτίες που ωθούν τα παιδιά στον αθλητισμό.
Μερικές αιτίες βρίσκονται μέσα στην φύση των σπορ.
Οι δραστηριότητες, δηλαδή, όπως το σούτ, η ντρίμπλα τα λακτίσματα κ.λ.π, είναι δραστηριότητες ευχάριστες από μόνες τους.
Αυτό το είδος της παρακίνησης ονομάζεται εγγενής η εσωτερική και πηγάζει από τη δραστηριότητα.
Επίσης τα παιδιά μπορεί να συμμετέχουν για λόγους, που έχουν σχέση με την ανάγκη για υπεροχή, για επιδοκιμασία και αναγνώριση.
Πολλά παιδιά επίσης συμμετέχουν στα σπόρ, επειδή περιμένουν να ανταμειφθούν για την συμμετοχή τους.
Αυτή η παρακίνηση ονομάζεται εξωτερική.
Ένα άλλο θέμα που μελετήθηκε από τους ερευνητές αφορά τη σχετική δύναμη της εσωτερικής και της εξωτερικής παρακίνησης.
Οι περισσότεροι επιστήμονες είναι υπέρ των εσωτερικών παρακινήσεων, που τις θεωρούν πιο υγιείς από τις εξωτερικές την “εσωτερική” τα παιδιά είναι πιο επίμονα, αποδίδουν καλύτερα και διατηρούν το ενδιαφέρον τους για μακρύτερο χρονικό διάστημα.
Για να αιτιολογήσουν τον παραπάνω ισχυρισμό, οι υποστηρικτές της θεωρίας της “απόδοσης” τονίζουν πως, αρχικά το παιδί αντιλαμβάνεται ότι ελέγχει τις δραστηριότητες του και το επίπεδο απόδοσης του.
Με την εισαγωγή των εξωτερικών κινήτρων, το παιδί θεωρεί πως ελέγχεται από άλλους και αποδίδει την αποτυχία και επιτυχία του σε άλλους παράγοντες, έξω από τον εαυτό του.
Κατά αυτό τον τρόπο, η απόδοση θεωρείται ως ένα μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού(αντάλλαγμα), παρά ένας σκοπός καθαυτός.
Αυτό ίσως αποτελεί και την αφετηρία για έναν, όλο και περισσότερο αυξανόμενο καιροσκοπισμό στον αθλητισμό, που παρατηρείται στις μέρες μας.
- Η διαφοροποίηση των κινήτρων
Ο Άλτερμαν (1978) τονίζει πως η παρακίνηση είναι μία διαδικασία αλληλεπίδρασης του ατόμου με το περιβάλλον.
Στην ανάλυση του θέματος, τονίζει, ότι ο μικρός αθλητής παρακινείται από παράγοντες που βρίσκονται μέσα στο άτομο και από κίνητρα που προσφέρει το περιβάλλον.
Οι κατηγορίες αυτές των κινήτρων αλληλεπιδρούν, για να δώσουν την τελική παρακίνηση του μικρού αθλητή.
– Κατά των Alderman η διαφοροποίηση του χαρακτήρα των κινήτρων έχει μία συγκεκριμένη κατεύθυνση:
από την εσωτερική προς την εξωτερική.
3.Η χρήση της εσωτερικής και της εξωτερικής παρακίνησης
– Φυσικά για τη χρήση των εξωτερικών ανταλλαγμάτων υπάρχει και η άλλη άποψη, που ισχυρίζεται ότι αυξάνει τη συμμετοχή και ισχυροποιεί την εσωτερική.
Ως ένα βαθμό πάντως τα εξωτερικά κίνητρα δρούν θετικά, αλλά μόνο αν χρησιμοποιούνται με πολύ ευαισθησία και όχι αλόγιστα.
– Το σημερινό αθλητικό σύστημα στην ουσία λειτουργεί με βάση τα εξωτερικά ανταλλάγματα.
Τα παιδιά μεταπηδούν από ένα περιβάλλον με χαλαρή οργάνωση(το παιχνίδι), σε ένα χώρο, όπου η απόδοση ορίζεται με βάση τις προδιαγραφές και τα ανταλλάγματα που θέτουν οι ενήλικες,(φόρμες, κύπελλα, μετάλλια,
προσφορά επαγγελμάτων)κ.λ.π
– Η έρευνα, πάντως, έχει μελετήσει το πρόβλημα της χρήσης των υλικών ανταλλαγμάτων στον αθλητισμό και έχει εξάγει χρήσιμα συμπεράσματα.
Μερικά από τα ερευνητικά δεδομένα σχετικά με τη διχοτόμο εσωτερική-εξωτερική παρακίνηση και τη χρήση τους σε παιδιά είναι τα εξής:
- Η παρουσία ενηλίκων μειώνει την εσωτερική παρακίνηση.
- Η εσωτερική μειώνεται από την προσδοκία εξωτερικών κινήτρων όταν όμως αυτά είναι απροσδόκητα η εσωτερική παρακίνηση μειώνεται λιγότερο.
3.Σε ενδιαφέρουσες δραστηριότητες, η παρουσία εξωτερικών κινήτρων μειώνει την εσωτερική παρακίνηση, ενώ σε βαρετές και μονότονες δραστηριότητες, αυξάνεται.
– Ο παράγοντας ηλικία είναι καθοριστικός σε ότι αφορά τη σχετική ισχύ της εσωτερικής η εξωτερικής παρακίνησης.
Παιδιά ηλικίας 5-6 ετών δε χάνουν την εσωτερική παρακίνηση, όταν προσφερθούν εξωτερικά ανταλλάγματα, ενώ στα μεγαλύτερα παιδιά τα εξωτερικά ανταλλάγματα μειώνουν την εσωτερική παρακίνηση.
Αυτή η διαφορά αποδόθηκε στο ότι τα μικρότερα δεν έχουν κοινωνικοποιηθεί αρκετά στις κυρίαρχες αξίες της κοινωνίας, ενώ τα μεγαλύτερα μπορούν και αντιλαμβάνονται- μεταφράζουν καλύτερα τις κοινωνικές αμοιβές.
- Η εγκατάλειψη του αθλητισμού
Στενά συνδεδεμένο με την παρακίνηση των παιδιών στον αθλητισμό είναι και το φαινόμενο της εγκατάλειψης της ενεργούς συμμετοχής στον αθλητισμό.
Στην Αμερική υπάρχουν εκτιμήσεις ότι 30% περίπου των παιδιών εγκαταλείπουν τον αθλητισμό.
Το ανησυχητικό αυτό ποσοστό δίχασε τους ερευνητές, αφού υπήρξαν εκείνοι που θεώρησαν ότι το ποσοστό αυτό απλώς παριστά μία φυσιολογική τάση των νέων παιδιών να μετακινούνται από το ένα άθλημα στο άλλο, ενώ πολλοί άλλοι ερευνητές ισχυρίστηκαν πως το ποσοστό αυτό παριστά την αποτυχία των αθλητικών προγραμμάτων να ικανοποιήσουν τις ανάγκες των παιδιών.
Οποια, όμως, και νάναι η ορθή οργάνωση και λειτουργία του παιδικού αθλητισμού.
– Σε ότι αφορά τις αιτίες εγκατάλειψης ένας μεγάλος αριθμός ερευνών βρήκε πως “η σύγκρουση ενδιαφερόντων” αποτελεί το βασικό λόγο, που πολλά παιδιά εγκαταλείπουν το άθλημά τους.
Βέβαια στις έρευνες αυτές μένει αναπάντητο το ερώτημα:
Η σύγκρουση ενδιαφερόντων οφείλεται στο ότι άλλες δραστηριότητες είναι πιο ελκυστικές η στο ότι η δραστηριότητα που εγκαταλείπεται δεν είναι αρκετά ελκυστική;
– Οι έρευνες στην Ελλάδα σε ότι αφορά τους λόγους εγκατάλειψης, σπανίζουν.
Σε μία από αυτές ως βασική αιτία εγκατάλειψης θεωρούν τα άτομα του προπονητικού περιβάλλοντος.
Ο παράγοντας αυτός που προέκυψε από την παραγοντική ανάλυση, ονομάσθηκε “φταίνε άλλοι” και δηλώνει ότι οι αθλητές δε θεωρούν τους εαυτούς τους υπεύθυνους για την απόφασή τους να εγκαταλείψουν μεγαλύτεροι σε ηλικία μαθητές(15-17 χρονών) αποδίδουν σε μεγαλύτερο βαθμό την εγκατάλειψη, στη συμπεριφορά των “σημαντικών άλλων” από ότι οι αθλητές μικρότερης ηλικίας(12-14 χρόνων).
Άλλο εύρημα της έρευνας ήταν ότι οι “άλλες ασχολίες” αποτελούν, αν και σε μικρό ποσοστό, μια από τις αιτίες εγκατάλειψης σε σχέση πάντα με την ηλικία.
Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αθλητές θεώρησαν σε μεγαλύτερο βαθμό τις “άλλες ασχολίες” ως αιτία εγκατάλειψης, από τους μικρότερους αθλητές, κάτι που αναμενόταν.
Στους αθλητές μικρής η μεγάλης ηλικίας δεν υπάρχουν διαφορές στις αιτίες εγκατάλειψης που σχετίζονται με τη συμμετοχή στους αγώνες της ομάδας τους, την ελκυστικότητα της αθλητικής δραστηριότητας, την αίσθηση ανικανότητας και τις “συνθήκες προπόνησης-πίεση”.
– Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής δείχνουν ότι οι αθλητές των διαφόρων αθλημάτων εγκαταλείπουν το άθλημα τους για διαφορετικούς, αλλά συγκεκριμένους λόγους
Οι λόγοι αυτοί δε διαφοροποιούν τους αθλητές των διαφόρων αθλημάτων αν ομαδοποιηθούν.
Αυτό σημαίνει ότι οι λόγοι εγκατάλειψης του αθλήματος είναι ειδικοί για κάθε άθλημα.
Τέλος,ένα άλλο συμπέρασμα της έρευνας αυτής είναι ότι η εγκατάλειψη είναι συνέπεια του συνδυασμού ορισμένων παραγόντων, που όμως έχουν διαφορετική βαρύτητα για κάθε άθλημα.
Οι απόψεις που εκφράζουν ορισμένοι ερευνητές για το φαινόμενο της αθλητικής εγκατάλειψης είναι απαισιόδοξες.
Ετσι ο Ρόμπερτς (1984) ισχυρίζεται ότι τα παιδιά εγκαταλείπουν τον αθλητισμό, επειδή η αθλητική δραστηριότητα με την οποία ασχολούνται,
απειλεί την αντίληψη που έχουν για τις ικανότητες τους.
Αρα, η εγκατάλειψη των αθλητών μπορεί να ερμηνευθεί και ως προσπάθεια για αποφυγή της απειλής της ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ που πιθανόν αισθάνονται τα άτομα στον αθλητισμό.
– Ετσι για τη μείωση του αριθμού των εγκαταλειψάντων ο ΜΠΑΡΤΟΝ (1988) δίνει τις παρακάτω οδηγίες προς τους παράγοντες των συλλόγων:
- Αναπτύξτε μια αθλητοκεντρική φιλοσοφία για το συναγωνισμό φιλοσοφία της “νίκης με όλα τα μέσα” οδηγεί αναπόφευκτα πολλά παιδιά στη μείωση της αίσθησης που έχουν για τις ικανότητες τους.
- Εκπαιδεύστε τους προπονητές στο να αναπτύξουν και αυτοί την παραπάνω φιλοσοφία.
- Εκπαιδεύστε τους γονείς στο να αποδεχθούν τη φιλοσοφία του συλλόγου σας.
- Προσαρμόστε τους κανονισμούς με τρόπο που να διασφαλίζουν κάποιο βαθμό επιτυχίας στους αθλητές σας.
- Βρείτε τρόπους που να αυξήσουν την ενεργό συμμετοχή των αθλητών στο σύλλογο.
Δημιουργείστε πολλές “ειδικότητες” έτσι ώστε όλοι να έχουν την αίσθηση ότι έχουν ένα ρόλο σημαντικό στην ομάδα.
Οι προπονητές από τη μεριά τους μπορούν να προβούν στα ακόλουθα μέτρα:
- Να μην ταυτίζουν την πετυχημένη απόδοση με τη νίκη.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καθορίσουν πολλαπλούς στόχους, που να έχουν σχέση κυρίως με τη βελτίωση της απόδοσης.
- Να καθορίζουν πολύ ειδικούς και συγκεκριμένους ρόλους στα ομαδικά παιχνίδια, σε κάθε αθλητή τους.
Είναι άστοχο να έχουν όλοι οι παίχτες μιας ομάδας τον ίδιο στόχο.
- Να δίνουν σαφείς οδηγίες για τον τρόπο επίτευξης των στόχων που θέτουν για κάθε αθλητή τους.
- Να ανταμείβουν την επίτευξη κάθε στόχου.
- Να εμπιστεύονται τους αθλητές με το να τους επιτρέπουν να ασκούν τον έλεγχο σε ορισμένες πτυχές των δραστηριοτήτων της ομάδας.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΖΑΛΟΓΓΟΥ 41Α ΚΙΝ.6946328937
