Είναι η ημέρα της επίδοσης του ιταλικού τελεσιγράφου και της άρνησης του Ιωάννη Μεταξά, με αποτέλεσμα την «είσοδο» της χώρας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου.
Σήμερα που τα σύννεφα του πολέμου βρίσκονται στη γειτονιά μας το ΟΧΙ μοιάζει και πάλι επίκαιρο. Η σημερινή επέτειος συγκίνησε τους συμπολίτες μας ίσως διαφορετικά .
Οι εορταστικές εκδηλώσεις περιελάμβαναν δοξολογία, καταθέσεις στεφάνων και την παρέλασε την νεολαίας μας.
Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Γενικός Γραμματέας Ψηφιακής Πολιτικής Λεωνίδας Χριστόπουλος, τη βουλή των Ελλήνων ο βουλευτής Πιερίας Φώντας Μπαραλιάκος.
Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε η διευθύντρια του Γυμνασίου Μακρυγιάλου Ευαγγελία Κανάλη, η οποία είπε:
Υπάρχουν στις ιστορίες των λαών κάποιες χρονολογίες που υψώνονται ορόσημο στο πέρασμα των χρόνων. Τέτοια χρονολογία είναι για την Ελλάδα η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου 1940 που τιμάται μαζί με τη θρησκευτική γιορτή της Αγίας Σκέπης της Θεοτόκου. Είναι μια μέρα γιορτής, θρησκευτικής ευλάβειας και εθνικής υπερηφάνειας για την πατρίδα μας. Μία μέρα μνήμης και τιμής προς όλους εκείνους τους Έλληνες που αγωνίστηκαν ενάντια στον ολοκληρωτισμό και πέτυχαν τη μεγάλη νίκη σε μια Ευρώπη αιματοβαμμένη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το έπος του ’40 δεν είναι απλά μία προσπάθεια απόκρουσης ενός εισβολέα. Είναι ένα ηρωικό γεγονός με παγκόσμια ακτινοβολία και πανανθρώπινη απήχηση. Σε μια στιγμή που οι λαοί της Ευρώπης παραδίνονταν πανικόβλητοι στο φασιστικό Άξονα, μια χούφτα Έλληνες με ελάχιστα εφόδια, τόλμησαν να ορθώσουν το ανάστημά τους και να αντισταθούν στις στρατιές του φασισμού, να διδάξουν όλο τον κόσμο πως δεν έχουν καμιά αξία τα σύνεργα του αφανισμού μπρος στο μεγάλο όπλο της γενναιότητας και της αυτοθυσίας.
Η ιστορική μνήμη του Έπους του`40 οδηγεί στα ηρωικά βουνά της Πίνδου, όπου δόθηκε ένας άνισος αγώνας για το δίκαιο και την ελευθερία.
Οκτώβριος 1940. Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος, αποτέλεσμα της επεκτατικής πολιτικής της ναζιστικής Γερμανίας και της φασιστικής Ιταλίας, είχε ήδη ξεσπάσει. Η Πολωνία, η Δανία, η Ολλανδία, ακόμη και η άλλοτε υπερδύναμη Γαλλία είχαν υποταχθεί στα γερμανικά στρατεύματα. Οι Άγγλοι αγωνίζονταν μόνοι να προστατεύσουν την ακεραιότητα της πατρίδας τους. Στη Βαλκανική η κατάληψη της Αλβανίας από τους Ιταλούς και οι προκλητικές ενέργειες σε βάρος της Ελλάδας φανέρωναν τα επεκτατικά σχέδια του Μουσολίνι. Στις 28 Οκτωβρίου 1940 ο Ιταλός πρεσβευτής Γκράτσι επέδωσε στην ελληνική κυβέρνηση τελεσίγραφο, με το οποίο η Ιταλία ζητούσε ελεύθερη δίοδο των στρατευμάτων της από τα ελληνικά εδάφη. Το γενναίο «ΟΧΙ» του τότε κυβερνήτη της χώρας Ι. Μεταξά εξέφραζε το αίσθημα της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Στους μήνες που ακολούθησαν γράφτηκε μια από τις πιο ένδοξες και παράλληλα τις πιο τραγικές σελίδες της Νεότερης Ιστορίας μας.
Νέοι από όλα τα σημεία της Ελλάδας στρατολογήθηκαν για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό. Αψηφώντας τους Ιταλικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς, πλημμύρισαν τους δρόμους τραγουδώντας και δίνοντας τη δική τους απάντηση, το δικό τους μεγάλο «ΟΧΙ». Αγωνίστηκαν γενναία και πέτυχαν την πρώτη νίκη κατά των Δυνάμεων του Άξονα. Με απίστευτες δυσκολίες και με τις γυναίκες της Ηπείρου, φορτωμένες πυρομαχικά να δίνουν το δικό τους αγώνα στις κορφές της Πίνδου, η επέλαση του εχθρού μετατράπηκε σε άτακτη υποχώρηση, και ο πόλεμος μεταφέρθηκε στην Αλβανία. Οι Ιταλοί στρατιώτες, συνειδητοποιώντας την καταστροφή στην οποία οδηγούσε τη χώρα τους ο Μουσολίνι, δεν πολεμούσαν πια, αλλά παραδίνονταν. Χιλιάδες οι αιχμάλωτοι, ενώ η θριαμβευτική πορεία του στρατού μας συνεχιζόταν αδιάκοπα.
Οι φαντάροι πολεμούσαν σκληρά πάνω στα βουνά της Αλβανίας. Και η Παναγιά, η Υπέρμαχος Στρατηγός, ψηλή μαυροφoρούσα ορμούσε εμπρός τους, άνοιγε δρόμο στην παλικαριά τους και η Αγία Σκέπη της μετάγγιζε αντρειοσύνη. Και το θαύμα έγινε. Κορυτσά, Άγιοι Σαράντα, Αργυρόκαστρο, Πρεμετή, Πόγραδετς οι πόλεις και τα χωριά το ένα μετά το άλλο έπεφταν διαδοχικά. Η υποδουλωμένη μέχρι τότε Ευρώπη παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα τη γενναιοψυχία της μικρής Ελλάδας να αντιπαραταχθεί στη βία του Ιταλικού φασισμού και παραμιλούσε για τους ήρωες που πολεμάνε σαν Έλληνες.
Η ταπείνωση του φασιστικού ιμπεριαλισμού είχε συντελεστεί. Η μικρή Ελλάδα σημείωνε μεγάλη νίκη αφήνοντας έκπληκτο όλο τον κόσμο. Εμψύχωνε με το λαμπρό παράδειγμά της την αποθαρρυμένη ως τότε Ευρώπη και με το αίμα των παιδιών της άλλαζε την πορεία της ιστορίας. Σύσσωμος ο παγκόσμιος Τύπος σχολίαζε τα κατορθώματα των ευζώνων και παρομοίαζε τους αγώνες τους κατά του Μουσολίνι με τον αγώνα του Λεωνίδα στις Θερμοπύλες. Οι New York Times έγραφαν: «Σ’ ένα μόλις μήνα το μικρό ελληνικό κράτος διέλυσε τον κακό εφιάλτη που σκότιζε το πνεύμα του δημοκρατικού κόσμου».
Η γερμανική ωστόσο εισβολή τον Απρίλιο του 1941 έσβησε τα χαμόγελα και την ελπίδα της δόξας. Οι νίκες των Ελλήνων κατά των Ιταλών, μπορεί να γελοιοποίησαν τον Μουσολίνι, εξανάγκασαν όμως τον Χίτλερ να επέμβει στις 6 Απριλίου 1941, για να κατακτήσει την Ελλάδα, πριν επιτεθεί κατά της Ρωσίας. Νέες άνισες ηρωικές μάχες έδωσαν τα ελληνικά στρατεύματα στα βόρεια σύνορα. Στα οχυρά του Ρούπελ γράφτηκε η πιο περήφανη πολεμική απάντηση στο γερμανικό φασισμό. «Τα οχυρά δεν παραδίδονται. Καταλαμβάνονται»! ήταν η απάντηση του διοικητή του οχυρού Ρούπελ στους Γερμανούς, όταν του ζήτησαν την παράδοση του οχυρού. Και ο ελληνικός στρατός αγωνίστηκε ηρωικά για να κρατήσει την οχυρωμένη γραμμή των συνόρων.
Κανείς δεν έλειπε από τη μάχη!!
Κανείς δε δείλιασε!!
Κανείς δεν καταδέχτηκε να παραδοθεί!!
Τα γερμανικά στρατεύματα όμως, με τη στρατιωτική τους υπεροχή, κατάφεραν να διεισδύσουν στην ενδοχώρα. Στις 27 Απριλίου, έφτασαν μέχρι την Αθήνα, όπου ύψωσαν στην Ακρόπολη τη ναζιστική σημαία. Οι Γερμανοί κατακτητές παραχώρησαν τμήματα της Μακεδονίας και της Θράκης στους Βούλγαρους, ενώ μοιράστηκαν με τους Ιταλούς την υπόλοιπη χώρα. Το μέτωπο της Αλβανίας κατέρρευσε και άρχισε η τραγική οπισθοχώρηση του στρατού μας. Με πεισματωμένη πίκρα, πένθιμα, οι νικητές της Ιταλίας άρχιζαν να παρελαύνουν για να παραδώσουν τον οπλισμό τους στον κατακτητή.
Aκολούθησαν τα μαύρα χρόνια της γερμανικής κατοχής! Σκοτάδι και αγριότητα, πείνα και βασανιστήρια, καταρράκωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και εκτελέσεις στα Καλάβρυτα, στο Δίστομο. Ο ξένος Τύπος έγραφε «Οι Έλληνες, αφού έμαθαν στον κόσμο πώς να ζει, τώρα του διδάσκουν πώς να πεθαίνει για την πατρίδα, για την ελευθερία, για τα πανανθρώπινα ιδανικά και δικαιώματα».
Ο ελληνικός λαός σ` όλη τη διάρκεια της τριπλής κατοχής από Ιταλούς, Γερμανούς και Βούλγαρους πείνασε, πόνεσε, μάτωσε. Μέχρι το τέλος του πολέμου μετρούσε τις πληγές του και ο απολογισμός ήταν βαρύς: 520.000 νεκροί στα πεδία των μαχών, των εκτελέσεων και των κακουχιών. Η αντίσταση της Ελλάδας κράτησε 219 ημέρες, ενώ στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες η μέγιστη διάρκειά της ήταν 65 ημέρες.
Ο ελληνικός στρατός όμως δε σταμάτησε να αγωνίζεται. Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία! Οι μάχες στη Βόρεια Αφρική συνέχισαν το έργο που ξεκίνησαν οι πολεμιστές στα βουνά της Αλβανίας. Η Εθνική Αντίσταση κινητοποίησε το λαό, του ξανάδωσε την πίστη στη νίκη κι αυτός αγωνίστηκε ηρωικά, μέχρι που η γαλανόλευκη κυμάτισε ξανά στον ιερό βράχο της Ακρόπολης. Οι θυσίες και τα ολοκαυτώματα των γενναίων πολεμιστών έφεραν τελικά το χαρμόσυνο μήνυμα της Απελευθέρωσης της Ελλάδας. Στις 12 Οκτωβρίου 1944, ο γερμανικός στρατός εγκατέλειψε την Ελλάδα και ο ελληνικός λαός πανηγύρισε με περηφάνια την λευτεριά του.
Η 28η Οκτωβρίου 1940 είναι μια επέτειος και ένας θρύλος, μια μνήμη κι ένα χρέος. Σήμερα, 82 χρόνια μετά, το μήνυμα για εθνική ενότητα και πίστη σε αρχές και αξίες είναι και πάλι επίκαιρο. Κάθε γενιά αντιμετωπίζει τις δικές της προκλήσεις και καλείται να πει τα δικά της μεγάλα «ΟΧΙ» σε απειλές αδιόρατες και αθόρυβες.
Η γενιά μας δίνει το δικό της μεγάλο αγώνα ενάντια σε βαλκανικούς και μεσανατολικούς εθνικισμούς, σε ηθικές και αξιακές εκπτώσεις, στην ισοπέδωση και την αναξιοκρατία. Ενάντια σε ανορθόδοξους πολέμους με ασύμμετρες πολιτικές και οικονομικές αγκυλώσεις.
Ζούμε σήμερα μια περίοδο οικονομικής και ηθικής κρίσης και δίνουμε έναν άλλο αγώνα επιβίωσης από πρόσφατες πανδημίες. Η χώρα μας βρίσκεται στο κέντρο ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Η εδαφική της ακεραιότητα αμφισβητείται και ο υπόγειος ορυκτός πλούτος της αποτελεί στόχο γειτονικών βλέψεων.
Καθώς στεκόμαστε αδύναμοι απέναντι σε όλες αυτές τις δυνάμεις της κοσμικής αταξίας, μπορούμε να προτάξουμε τις αρχές της ελευθερίας και της δημοκρατίας, για τις οποίες πολέμησαν με γενναιότητα οι Αγωνιστές του ’40 και απορρέουν από το πνεύμα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Σε αυτό τον πολυμέτωπο αγώνα της ανθρωπότητας, το Έπος του «ΟΧΙ» δίνει το μεγαλειώδες μήνυμα ότι, για να κλείσει ο κύκλος της δοκιμασίας και της κρίσης, ο Ελληνισμός πρέπει να παραμείνει η ελπίδα του κόσμου. Γιατί αυτή είναι η μοίρα που του επέβαλε η ιστορία και ο πολιτισμός του. Γιατί αυτό είναι το χρέος που του όρισαν οι μικροί και μεγάλοι ήρωες του ’40, στους οποίους αποδίδουμε σήμερα ευλαβικά Τιμή και Δόξα.
Χρόνια πολλά Ελλάδα!
Σας ευχαριστώ
