Λιτόχωρο: Τα μνημόσυνα των πεσόντων και το βαρύ ιστορικό φορτίο

Κάθε χρόνο το Λιτόχωρο Πιερίας γίνεται τόπος μνήμης και περισυλλογής, με δύο ξεχωριστές εκδηλώσεις που τιμούν τους πεσόντες δύο διαφορετικών ιστορικών κεφαλαίων. Τα μνημόσυνα πεσόντων στο Λιτόχωρο αποτελούν ετήσια υπόμνηση ενός βαρύ ιστορικού φορτίου που ο τόπος κουβαλά από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως τον Εμφύλιο — και που καλεί σε σεβασμό, όχι σε διχασμό.

Δύο μνημόσυνα, μία κοινή ανάγκη μνήμης

Το πρώτο μνημόσυνο τιμά τους αστυνομικούς που υπηρετούσαν στο Αστυνομικό Τμήμα Λιτοχώρου, όταν αντάρτες επιτέθηκαν εκεί την παραμονή των εκλογών της 31ης Μαρτίου 1946 — γεγονός που σηματοδότησε ουσιαστικά την έναρξη του Εμφυλίου Πολέμου. Το δεύτερο αφιερώνεται στα θύματα της γερμανικής κατοχής και της ναζιστικής θηριωδίας, σε όσους αντιστάθηκαν στον Χίτλερ και πλήρωσαν το τίμημα με τη ζωή τους. Οι Λιτοχωρίτες στέκονται κάθε χρόνο σιωπηλοί μάρτυρες αυτών των εκδηλώσεων, δίπλα σε ξένους επισκέπτες που έρχονται να αποτίσουν φόρο τιμής με τον δικό τους τρόπο.

Ιστορία ενιαία — από τον Κοροβάγκο ως τον Εμφύλιο

Το Λιτόχωρο δεν είναι απλώς ένας τόπος με ιστορικές πληγές. Είναι ένας τόπος με επαναστατική ιστορία στη Μακεδονία, που ξεκινά από το 1878 και τον αγώνα του Κοροβάγκου για ανεξαρτησία κατά την τουρκοκρατία. Το γεγονός ότι ο ίδιος τόπος υπήρξε προπύργιο του Μακεδονικού Αγώνα, θύμα των Ναζί και σκηνικό της απαρχής του Εμφυλίου, αναδεικνύει ένα ιστορικό βάθος που δεν χωράει σε απλουστεύσεις και πολιτικές εργαλειοποιήσεις.

Η μνήμη δεν πρέπει να γίνεται όπλο διχασμού

Ο συγγραφέας, μαθηματικός Ευάγγελος Μαυρομμάτης, υπογραμμίζει ότι η τιμή προς τους νεκρούς — είτε πρόκειται για θύματα της γερμανικής θηριωδίας είτε για τους αστυνομικούς και εθνοφύλακες του ’46 — είναι δικαίωμα των συγγενών και χρέος της ιστορικής μνήμης στην Πιερία. Αυτό που δεν πρέπει να συμβαίνει, επισημαίνει, είναι να μετατρέπονται αυτές οι τελετές σε «λάβαρα» σύγχρονων πολιτικών αντιπαραθέσεων, καθώς κάτι τέτοιο δεν τιμά ούτε την ιστορία ούτε τους ίδιους τους νεκρούς.

Η δύναμη του Λιτοχώρου είναι η καθημερινή συμβίωση

Πέρα από τις γραμμές που επιχειρούν να χαράξουν οι δύο πλευρές, το Λιτόχωρο δίνει τη δική του απάντηση στην τοξικότητα: με τη διατήρηση των κοινωνικών δεσμών και την καθημερινή πολιτισμένη συμβίωση των κατοίκων του. Ένας τόπος που αγκαλιάζει κάθε επισκέπτη με πνεύμα φιλοξενίας και σεβασμού, και που παραμένει ξένος προς κάθε λογική διαχωρισμού και αποκλεισμού.

Λιτόχωρο, 19 Μαρτίου 2026 Ευάγγελος Μαυρομμάτης, Μαθηματικός