Η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο είναι αναμφίβολα ένας από τους μεγαλύτερους σταθμούς στην εφηβεία – ξαφνικά, το γνώριμο και σχετικά «προστατευμένο» περιβάλλον του Δημοτικού δίνει τη θέση του σε κάτι πολύ πιο μεγάλο, γρήγορο και απαιτητικό, με περισσότερα μαθήματα, διαφορετικούς καθηγητές για κάθε αντικείμενο, νέους συμμαθητές και, φυσικά, πολύ περισσότερο διάβασμα.
Είναι απόλυτα φυσιολογικό για τους εφήβους να νιώθουν ενθουσιασμό αλλά και μια δόση άγχους για αυτό το νέο ξεκίνημα. Το ίδιο φυσιολογικό είναι κι εσείς, ως γονείς, να αναρωτιέστε πώς θα τους βοηθήσετε να προσαρμοστούν ομαλά χωρίς να μετατραπεί το σπίτι σε «εμπόλεμη ζώνη». Ας δούμε μερικούς πρακτικούς τρόπους για να κάνουμε αυτή τη μετάβαση όσο το δυνατόν πιο εύκολη και ευχάριστη.
1. Οργάνωση χώρου και χρόνου
Στο Γυμνάσιο, η αυθόρμητη μελέτη της τελευταίας στιγμής σταματά να αποδίδει και η διαχείριση του χρόνου γίνεται η πρώτη μεγάλη δεξιότητα που πρέπει να κατακτήσει ένας έφηβος.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί του Child Mind Institute, οι λεγόμενες «εκτελεστικές λειτουργίες» του εγκεφάλου (η ικανότητα οργάνωσης, συγκέντρωσης και προγραμματισμού) βρίσκονται ακόμα υπό διαμόρφωση σε αυτή την ηλικία, γι’ αυτό και η καθοδήγησή σας είναι πολύτιμη. Καθίστε, λοιπόν, μαζί με το παιδί σας και οργανώστε το γραφείο του έτσι ώστε να είναι λειτουργικό και ελκυστικό – σε καμία περίπτωση δεν βοηθούν οι αόριστες προτροπές για συμμάζεμα ούτε οι φωνές.
Στη συνέχεια, επενδύστε σε ένα εβδομαδιαίο ημερολόγιο τοίχου ή ένα planner. Βοηθήστε το να αποτυπώσει εκεί το πρόγραμμά του: πότε έχει τεστ, πότε πρέπει να παραδώσει μια εργασία, αλλά και πότε είναι η ώρα για τις εξωσχολικές του δραστηριότητες και τη χαλάρωσή του. Η οπτικοποίηση του χρόνου μειώνει το άγχος και διδάσκει προγραμματισμό, πράγματα που θα του φανούν χρήσιμα σε όλη τη ζωή του.
2. Σταδιακή αυτονομία στο διάβασμα
Ξέρουμε πόσο δύσκολο είναι, αλλά ήρθε η ώρα να σταματήσετε να κάθεστε πάνω από το κεφάλι του όσο διαβάζει. Στο Γυμνάσιο, ο στόχος είναι η αυτονομία, καθώς το παιδί πρέπει να μάθει να αναλαμβάνει την ευθύνη των καθηκόντων του.
Δείξτε του εμπιστοσύνη. Αφήστε το να μελετήσει μόνο του και πείτε του ότι είστε εκεί αν χρειαστεί κάποια διευκρίνιση ή αν θέλει να του βάλετε μια σύντομη «εξέταση» για επιβεβαίωση. Αν κάνει λάθη ή αν ξεχάσει μια εργασία, αφήστε το να υποστεί τις συνέπειες στο σχολείο. Μόνο έτσι θα μάθει να είναι υπεύθυνο.
3. Συμμαχία με τους ειδικούς και το σχολείο
Μην περιμένετε τις επίσημες συγκεντρώσεις γονέων για να μάθετε πώς τα πάει το παιδί αλλά κρατήστε μια σταθερή, διακριτική επικοινωνία με τους καθηγητές. Παράλληλα, αν δείτε ότι σε κάποια μαθήματα, όπως τα Μαθηματικά ή τα Αρχαία, οι δυσκολίες συσσωρεύονται, μην διστάσετε να αναζητήσετε εξωτερική υποστήριξη.
Για παράδειγμα, αν μένετε στα ανατολικά προάστια, μια αναζήτηση για ποιοτικά φροντιστήρια μέσης εκπαίδευσης στον Βύρωνα μπορεί να σας οδηγήσει σε έμπειρους εκπαιδευτικούς που ξέρουν ακριβώς πώς να γεμίσουν τα κενά της μετάβασης και να δώσουν στο παιδί την αυτοπεποίθηση που χρειάζεται.
4. Εκμάθηση νέων τεχνικών μελέτης για μεγαλύτερο όγκο ύλης
Τα κείμενα του Δημοτικού που σας έλεγε “παπαγαλία” όσο κρατούσατε το βιβλίο έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Πλέον, πολλά μαθήματα απαιτούν κριτική σκέψη και επεξεργασία της πληροφορίας και έτσι αλλάζει και ο δικός σας ρόλος.
Μάθετε, λοιπόν, στον έφηβο πώς να κρατάει σημειώσεις κατά τη διάρκεια του μαθήματος, να υπογραμμίζει τις λέξεις-κλειδιά με μαρκαδόρους υπογράμμισης και να σχεδιάζει νοητικούς χάρτες (mind maps). Όταν ένα μεγάλο κεφάλαιο μετατρέπεται σε ένα σύντομο σχεδιάγραμμα με βέλη και bullet points, η αποστήθιση γίνεται παιχνίδι.
5. Απομυθοποίηση των βαθμών
Ετοιμαστείτε ψυχολογικά: οι βαθμοί στο Γυμνάσιο δεν θα είναι όλοι «Α» και «10». Και αυτό είναι απόλυτα υγιές! Εξηγήστε στο παιδί σας ότι ένα 14 ή ένα 15 στην αρχή της χρονιάς δεν σημαίνει αποτυχία, αλλά μέρος της προσαρμογής. Το νέο σύστημα βαθμολόγησης είναι πιο αυστηρό και απαιτεί χρόνο εξοικείωσης. Εστιάστε στην προσπάθεια και στην πρόοδο, όχι στον απόλυτο αριθμό που γράφει ο έλεγχος.
6. Διαχείριση του άγχους των εξετάσεων
Για πρώτη φορά, οι μαθητές της Α’ Γυμνασίου έρχονται αντιμέτωποι με τις γραπτές εξετάσεις του Ιουνίου – και η λέξη «εξετάσεις» είναι αρκετή για να προκαλέσει πανικό από μόνη της. Δική σας δουλειά είναι να αποφορτίσετε την κατάσταση.
Εξηγήστε στο παιδί ότι τα διαγωνίσματα είναι απλώς ένα εργαλείο για να δει τι έχει καταλάβει καλά και τι χρειάζεται επανάληψη, και όχι μια κρίση για την εξυπνάδα ή την αξία του ως προσωπικότητα.
7. Συναισθηματική στήριξη
Πίσω από την άρνηση για διάβασμα ή τα νεύρα της επιστροφής από το σχολείο, κρύβεται συχνά η κούραση και ο φόβος της αποτυχίας γι’ αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό να παραμείνετε δίπλα στο παιδί.
Δημιουργήστε έναν ασφαλή χώρο στο σπίτι όπου ο έφηβος θα μπορεί να εκφράσει τις ανασφάλειές του και ακούστε τον με προσοχή, αγκαλιάστε τον και υπενθυμίστε του ότι είστε ομάδα και θα τα καταφέρετε μαζί.
Σίγουρα θα υπάρξουν καλές ημέρες, θα υπάρξουν και ημέρες απογοήτευσης. Με τη σωστή καθοδήγηση, σταθερά όρια, πολλή υπομονή και κυρίως με θετική ψυχολογία, ο έφηβός σας όχι μόνο θα προσαρμοστεί στα νέα μαθήματα, αλλά θα ανακαλύψει νέες πτυχές του εαυτού του και των δυνατοτήτων του. Εμπιστευτείτε τη διαδικασία και… καλή αρχή!
