Μια άγνωστη Ελληνίδα ηρωίδα

Αξίζει όμως τον κόπο να μάθουμε και για μερικούς αφανείς ήρωες, και μάλιστα για μια απλή επαρχιώτισσα γυναίκα.

Η Ευρυτανία βρίσκεται στη Στερεά Ελλάδα και είναι σχεδόν ολοκληρωτικά καλυμμένη από βουνά. Τον καιρό της τουρκοκρατίας τα δυσπρόσιτα βουνά της έγιναν ασφαλές καταφύγιο των αρματολών και κλεφτών. Στην Ευρυτανία συνήφθησαν σκληρές και αποφασιστικές μάχες υπό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη τον Μάρκο Μπότσαρη κ.ά.

Στη πλατεία του χωριού Στένωμα της Ευρυτανίας υπάρχει μία προτομή που δεν απεικονίζει κάποιον ήρωα της επανάστασης, ένα σπουδαίο εθνικό πρόσωπο ή κάποιον μεγάλο ευεργέτη. Απεικονίζει την μαμή του χωριού, την Γιαννιώ Λάζου.

Η Γιαννιώ Λάζου γεννήθηκε το 1878 και πέθανε το 1975. Υπήρξε για πολλά χρόνια η μοναδική μαμή και πρακτική γιατρός της περιοχής. Η προσφορά της υπήρξε τεράστια τότε που τα χρόνια ήταν δύσκολα για την επαρχία και πολύ δυσκολότερα για τη δυσπρόσιτη Ευρυτανία, ιδιαίτερα τους χειμώνες, που οι μετακινήσεις ήταν αδύνατες. Η Γιαννιώ προσέφερε αφιλοκερδώς της υπηρεσίες της όχι μόνο στο χωριό Στένωμα, αλλά και σε ολόκληρη την γύρω περιοχή, σε όλα τα γύρω χωριά. Σε μία εποχή που δεν υπήρχε κρατική μέριμνα και η υγειονομική περίθαλψη ήταν ανύπαρκτη, η Γιαννιώ έσωζε ζωές και ανακούφιζε ασθενείς και τραυματίες. Η σημαντικότερη όμως προσφορά της, ήταν η βοήθεια στις εγκύους πριν και κατά τη διάρκεια του τοκετού. Όλα τα παιδιά της περιοχής είδαν το φως της ζωής με τη βοήθεια της Γιαννιώς.

Τα χρόνια πέρασαν και οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης ανάγκασαν τα παιδιά που ξεγέννησε η Γιαννιώ όταν μεγάλωσαν να ξενιτευτούν στην Αμερική. Δεν ξέχασαν όμως ποτέ τη γυναίκα που προσέφερε τόσα πολλά στον τόπο τους, και σε ένδειξη ευγνωμοσύνης έστησαν την προτομή της στην πλατεία του χωριού τους. Το γλυπτό φιλοτέχνησε ο διαπρεπής Έλληνας γλύπτης Βασίλης Παπασάικας.

Η μαμή Γιαννιώ Λάζου ήταν αυτοδίδακτη και φημιζόταν ότι μπορούσα να θεραπεύει ασθένειες, μικροτραυματισμούς και κατάγματα οστών φτιάχνοντας φυτικά σκευάσματα και αλοιφές. Οι κάτοικοι ακόμα και σήμερα τη θυμούνται και την ευγνωμονούν για την προσφορά της και την βοήθεια της. Μέχρι και σήμερα την ονομάζουν «Μάνα του χωριού» για τη στοργή και την προσφορά της.

«Είναι τιμή μου να στέκομαι δίπλα στο άγαλμα της γιαγιά μου» λέει η κ. Πολυτίμη Καλύβα, εγγονή της Γιαννιώς. «Ακόμα και εμένα μού ξεγέννησε τα τρία παιδιά μου και κάθε μέρα ερχόταν με τρυφερότητα να τα δει και να με βοηθήσει τις πρώτες μέρες που δεν ήξερα τι να κάνω»΄. Συγκινεί η εικόνα με τους κατοίκους τρίτης ηλικίας του χωριού που συγκεντρώνονται συχνά στη προτομή της Γιαννιώς Λάζου για να τιμήσουν τη μνήμη της και να δείξουν την ευγνωμοσύνη τους. Όλους τούς ξεγέννησε η «Μάνα του χωριού» σε χρόνια που δεν υπήρχαν Κέντρα Υγείας, γιατροί και νοσοκομεία όπως σήμερα, και μωρά χάνονταν την ώρα του τοκετού.

Πηγή: Γιάννης Γιαννακόπουλος

Επιμέλεια:  Θόδωρος Δημητριάδης