ΧΑΛΚΙΔΗΣ, ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΕΥΘ. Απομνημονεύματα, Κατερίνη: χ.εκδ.στ., 1965.
Σχήμα 14,5Χ21 εκ., σ. στ’ + 83 (με το verso των σελίδων λευκό). Δακτυλόγραφο. Στις σ. α΄-στ΄ Πρόλογος με τοποχρονολογία «Κατερίνη Πιερίας, 20/12/65». Απομνημονεύματα σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων (το μοναδικό αντίτυπο που γνωρίζω είναι στην κατοχή της εγγονής του Πόπης Ευθ. Χαλκίδου-Χασιώτη). Πληροφορίες γύρω από τους κεμαλικούς διωγμούς, τις προσπάθειες εγκατάστασης στην Ελλάδα, στην Κατερίνη του μεσοπολέμου (“ελώδης χωρίς πόσιμο νερό”) και στην γενεαλογία του γράφοντος. Στην πρώτη σελίδα και ο υπέρτιτλος: «Πόντος» με τον προσδιορισμό του θέματος: «Απομνημονεύματα από την εξόντωσιν και σφαγήν του ποντιακού ελληνισμού υπό της επαναστατικής κυβερνήσεως του Κεμάλ, και ο επαναπατρισμός εις την Ελλάδα. Του Θεοφίλου Χαλκίδη, κατοίκου Κατερίνης Πιερίας». Στην καταληκτική σελίδα το ονοματεπώνυμο του συγγραφέα και η τοποχρονολογία, όπως και στον πρόλογο. To βιβλίο επανεκδόθηκε λίγα χρόνια αργότερα με τα παρακάτω στοιχεία: ΧΑΛΚΙΔΗΣ, ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΕΥΘ. Απομνημονεύματα, [Κατερίνη]: χ.εκδ.στ., 1971. Σχήμα 21Χ30 εκ., σ. 83. Θ.Χ. Στον εξώφυλλο ο πλήρης τίτλος: “Απομνημονεύματα Θεοφίλου Ευθ. Χαλκίδη. Γενν. Εν Φάτσα Πόντου την 28 Δεκεμβρίου του έτους 1900”. Φωτογραφία με υπογραφή του συγγραφέα (Φωτο ΣΑΤΣΙ). Στη σελίδα πρίν από τον πρόλογο (χωρίς σελιδαρίθμηση) η ένδειξη: “Χειρόγραφα Απομνημονεύματα του Θεοφίλου Ευθ. Χαλκίδη. Γεν. εν Φάτσα Πόντου την 28ην Δεκεμβρίου του έτους 1900 Και νύν κατ. Κατερίνης Πιερίας Οδ. Αθανασίου Διάκου αρ. 77. Εν Κατερίνη τη 2 Δεκεμβρίου 1968”. Στις σ. 1-6 πρόλογος: “[…] Και εδώ τελειώνω τον πρόλογόν μου, διά να αρχίσω παρακάτω την συγγραφήν του ημερολογίου μου στην οποίαν αγαπητοί μου αναγνώσται, δεν γράφω φαντασίες ή υπερβολές, αλλά απτά και συγκεκριμένα όπως τα έζησα και υπόφερα πριν σαράντα επτά χρόνια”. Οι σελίδες 7-83 έχουν ως γενικό τίτλο τη λέξη ΠΟΝΤΟΣ.
[ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ (επιμέλεια Δημήτρης <Τάκης> Νικολάου Δεληγιαννίδης]. Ημερολόγιο 1921-1922 του Νικολάου Γεωργίου Δεληγιαννίδη, Θεσσαλονίκη: Ιδιωτική Έκδοση, 1966.
Σχήμα 21Χ29 εκ., σ. 32. Ημερολογιακή μαρτυρία. Πρόλογος Δ. Ν. Δεληγιαννίδη. Στο εξώφυλλο (στο πάνω αριστερά μέρος) και η ένδειξη: “Ποντιακές ιστορίες”. Πρόκειται για το ημερολόγιο που κρατούσε ο συγγραφέας κατά το διάστημα της εξορίας του και της φυλακής του από τους Τούρκους. Ο τίτλος του ημερολογίου στη σελίδα τίτλου που θέτει ο συγραφέας είναι: “Ημερολόγιον δια γεγονότα εξορίας Νικολάου Δεληγιαννίδη του Γεωργίου (Ξυμυτού)”. Στον πρόλογο του φυλλαδίου (Θεσσαλονίκη, 25 Νοεμβρίου 1966) ο επιμελητής σημειώνει: “Εδώ και μερικά χρόνια γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια για την περισυλλογή στοιχείων ιστορικών, λαογραφικών και γενεαλογικών για τις περιοχές του Πόντου όπου έζησαν οι πρόγονοί μας και οι συγγενείς τους. Η έρευνα βασίζεται στα λίγα γραμμένα που υπάρχουν και στις πληροφορίες που παρέχουν συγκριτικά διάφοροι μάρτυρες που είδαν ή άκουσαν. Οι περιοχές που εξετάζονται είναι βασικά τα χωριά του Γιααϊλέ-Γιουζή, γύρω απ’ το Τσάμπασι, τα ιδρυτικά χωριά τους της περιοχής Κιουρτίν της Αργυρούπολης (Κιουμουσχανέ) και τα μεταναστευτικά τους κέντρα, όπως Κοτύωρα, Φάτσα, πουλαντζάκη, Απτάλ, περιοχή Πόζατ, περιοχή Τάσοβας κλπ”. Το φυλλάδιο, μοναδική μαρτυρία γραμμένη από ευαγγελικών αρχών πρόσφυγα, εκδόθηκε από το γιό του “για την μνήμη του πατέρα μου και την παρουσίαση γενικά των δεινοπαθημάτων του Λαού μας με την συμπλήρωση 25 ακριβώς χρόνων απ’ το θάνατο του Νικολάου Δεληγιαννίδη, γιου του Γεωργίου, γνωστού με το παρατσούκλι, τη Ξυμυτού ο Νικόλας”.
Μικροϊστορικά του Αντώνη Κάλφα
Ακολουθήστε μας στο Google News
