Ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, θέτει ως προτεραιότητα τη δημιουργία μιας ενιαίας τραπεζικής αγοράς, προειδοποιώντας ότι ο κατακερματισμός αποτελεί «στρατηγική ευπάθεια». Προτείνει την απλούστευση των κανόνων, τη χρήση κοινών προτύπων δεδομένων τύπου gov.gr και την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων, ώστε οι ευρωπαϊκές τράπεζες να αποκτήσουν το απαραίτητο μέγεθος για να χρηματοδοτήσουν την καινοτομία και την πράσινη μετάβαση.
Προτεραιότητα για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών τραπεζών θέτει ο Κυριάκος Πιερρακάκης
Την ανάγκη για μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες, ενισχυμένη διασυνοριακή ενοποίηση και άρση των εθνικών εμποδίων στη μετακίνηση κεφαλαίων θέτει ως βασική προτεραιότητα ο Κυριάκος Πιερρακάκης, προειδοποιώντας ότι ο τρέχων κατακερματισμός της αγοράς αποτελεί πλέον στρατηγική ευπάθεια για την ήπειρο.
Σε συνέντευξή του στο Supervision Newsletter της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο κ. Πιερρακάκης υποστηρίζει πως η δημιουργία μιας Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και η ύπαρξη ενός ανταγωνιστικού τραπεζικού κλάδου δεν αποτελούν διακριτές πολιτικές, αλλά δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας τοποθετούνται η ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης, η ελεύθερη κυκλοφορία ρευστότητας και η ενδυνάμωση των διασυνοριακών δραστηριοτήτων.
Ο πρόεδρος του Eurogroup υπογραμμίζει πως ο κατακερματισμός λειτουργεί ως στρατηγική ευπάθεια, περιγράφοντας το περιβάλλον όπου τα εθνικά όρια εξακολουθούν να περιορίζουν την ενιαία αγορά. Παρά την ύπαρξη ιδεών, ταλέντου και επιστημονικής αριστείας στην Ευρώπη, δεν έχει επιτευχθεί ακόμη η αποτελεσματική σύνδεση των αποταμιεύσεων με τις επενδυτικές ευκαιρίες που θα καθορίσουν την επόμενη αναπτυξιακή φάση.
Ανοίγοντας τη συζήτηση για τα εμπόδια που εμποδίζουν τις τράπεζες της Ευρωζώνης να αποκτήσουν κλίμακα και να προχωρήσουν σε ενοποίηση, επισημαίνει ότι ακόμη και οι μεγαλύτεροι ευρωπαϊκοί όμιλοι παραμένουν σημαντικά μικρότεροι από τους αντίστοιχους τραπεζικούς κολοσσούς των ΗΠΑ και της Κίνας.
Το ζητούμενο είναι οι αποταμιεύσεις που παραμένουν σε καταθέσεις χαμηλής απόδοσης να κατευθυνθούν σε παραγωγικές επενδύσεις, χρηματοδοτώντας την καινοτομία, την άμυνα, τις υποδομές, καθώς και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Η ανταγωνιστικότητα συνδέεται άμεσα με το μέγεθος των τραπεζικών ιδρυμάτων, με την ΕΚΤ να καταγράφει 15 συμφωνίες συγχωνεύσεων και εξαγορών το 2025, αριθμό ελαφρώς χαμηλότερο από τον μέσο όρο της περιόδου της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, αν και η αξία των εξαγορασθέντων στοιχείων ενεργητικού σχεδόν διπλασιάστηκε.
Το επόμενο βήμα
Στη συνέντευξή του, ο κ. Πιερρακάκης περιγράφει το επόμενο βήμα για την ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη κατάφερε τα προηγούμενα χρόνια να οικοδομήσει ένα ανθεκτικό σύστημα. Η νέα πρόκληση έγκειται πλέον στη μετατροπή του σε μοχλό μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.
Στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Η Ευρώπη διαθέτει αποταμιεύσεις και ταλέντο, όμως της λείπει η δυνατότητα σύνδεσης των κεφαλαίων με τις επενδυτικές ευκαιρίες που θα χρηματοδοτήσουν το επόμενο βήμα. Οι τράπεζες διατηρούν κομβικό ρόλο, παρέχοντας περίπου το 70% της χρηματοδότησης της οικονομίας και παραμένοντας η κύρια πηγή για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Τράπεζες χωρίς σύνορα
Διερωτώμενος αν μπορεί η Ευρώπη να χρηματοδοτήσει το μέλλον της με μια τραπεζική αγορά διαιρεμένη από εθνικά σύνορα, ο κ. Πιερρακάκης θέτει ως πρώτη μεγάλη αλλαγή τη διασυνοριακή δραστηριότητα, η οποία πρέπει να καταστεί κανόνας. Τα κεφάλαια και η ρευστότητα οφείλουν να κινούνται ελεύθερα, ώστε οι αποταμιεύσεις να κατευθύνονται στις παραγωγικότερες επενδύσεις ανεξαρτήτως συνόρων.
Στο Eurogroup έχει ήδη ξεκινήσει διάλογος για τα εμπόδια που εμποδίζουν τις τράπεζες να μεγαλώσουν. Το μέγεθος αποκτά σημασία, καθώς οι πέντε μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρωζώνης είναι συγκρίσιμες με εκείνες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιαπωνίας, παρά την εξυπηρέτηση μιας μεγαλύτερης αγοράς, ενώ παραμένουν μικρότερες από τις αμερικανικές και κινεζικές τράπεζες.
Η διαφορά αυτή επηρεάζει τη δυνατότητα επένδυσης στην τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και την κυβερνοασφάλεια. Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, οι επενδύσεις των ευρωπαϊκών τραπεζών σε τεχνολογία, ως ποσοστό του ενεργητικού τους, παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τις αντίστοιχες των αμερικανικών ομίλων.
Λιγότερη γραφειοκρατία, όχι χαλάρωση
Ως δεύτερο μέτωπο ορίζεται η απλούστευση των τραπεζικών κανόνων, με τον πρόεδρο του Eurogroup να διευκρινίζει ότι αυτό δεν σημαίνει αποδυνάμωση των δικλίδων ασφαλείας. Το ζητούμενο είναι ένα αυστηρό, συνεκτικό και προβλέψιμο πλαίσιο, ώστε η πολυπλοκότητα να μη μετατρέπεται σε μειονέκτημα.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Ο κ. Πιερρακάκης χαιρετίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αντικαταστήσει την πρόταση του 2015 για το ευρωπαϊκό σύστημα εγγύησης καταθέσεων, το EDIS, με ένα απλούστερο πλαίσιο που θα διασφαλίζει ισότιμη προστασία των καταθέσεων. Παράλληλα, η εφαρμογή του νέου πλαισίου διαχείρισης κρίσεων και ασφάλισης καταθέσεων, του CMDI, αποτελεί βασικό κομμάτι της επόμενης φάσης.
Μοντέλο gov.gr στις τράπεζες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση του κ. Πιερρακάκη να μεταφερθεί στην ευρωπαϊκή τραπεζική εποπτεία η αρχή από τον ψηφιακό μετασχηματισμό του ελληνικού Δημοσίου και το gov.gr «συλλέγουμε την πληροφορία μία φορά και την επαναχρησιμοποιούμε όπου είναι απαραίτητο». Κοινά πρότυπα δεδομένων, ενιαίες διαδικασίες υποβολής και διαλειτουργικότητα μεταξύ της ΕΚΤ, της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών, των εθνικών εποπτικών αρχών και των αρχών εξυγίανσης θα μπορούσαν να περιορίσουν το κόστος συμμόρφωσης.
Η λογική επιτάσσει οι τράπεζες να μην υποχρεώνονται να παρέχουν επανειλημμένα τις ίδιες πληροφορίες. Τα στοιχεία θα συλλέγονται μία φορά, με κοινά πρότυπα, και θα επαναχρησιμοποιούνται ασφαλώς από την ΕΚΤ, την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, τις εθνικές αρμόδιες αρχές και τις αρχές εξυγίανσης. Με αυτόν τον τρόπο, εκτιμάται ότι θα μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης και η διοικητική επιβάρυνση, ενώ οι αρχές θα αποκτήσουν ταχύτερα δεδομένα για την παρακολούθηση κινδύνων. Στο μοντέλο αυτό εντάσσεται η τεχνητή νοημοσύνη, με προηγμένα εργαλεία ανάλυσης που βοηθούν στον εντοπισμό αναδυόμενων κινδύνων χωρίς να αντικαθιστούν την ανθρώπινη κρίση.
Το ελληνικό μάθημα από τα «κόκκινα» δάνεια
Στη συνέντευξη, ο πρόεδρος του Eurogroup χρησιμοποιεί την ελληνική τραπεζική κρίση ως παράδειγμα για την αντιμετώπιση προβληματικών δανείων. Ο ελληνικός τραπεζικός τομέας είναι σήμερα διαφορετικός από πριν από μία δεκαετία, με αποκατεστημένους ισολογισμούς, βελτιωμένη ποιότητα ενεργητικού και δυνατότητα χρηματοδότησης επενδύσεων.
Το βασικότερο μάθημα είναι ότι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης των «κόκκινων» δανείων είναι η αποτροπή της δημιουργίας τους εξαρχής. Για αυτόν τον λόγο, δίνεται έμφαση στα ισχυρά πρότυπα αξιολόγησης και χορήγησης δανείων, καθώς και στην ανάγκη η εποπτεία να είναι προορατική. Η πειθαρχία στις χορηγήσεις αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε περιόδους ισχυρής ανάπτυξης, όταν αυξάνεται ο πειρασμός για χαλάρωση των πιστωτικών κριτηρίων.
