Τρίτη 18 Φεβ 2020 20:11      

Οι δοξασίες για το μήνα Μάρτη στον Κοκκινοπλό

Mάρτσουλου ιάστε αδρίμη, αυτό μου είπαν οι γηραιότεροι Kοκκινοπλίτες που επισκέφτηκα συγκεντρώνοντας στοιχεία για την παράδοση του Κοκκινοπλού.

Ο Μάρτης είναι μήνας δριμύς, δηλαδή δύσβατος, ανώμαλος, έχει οργή, (Στα παλαιά χρόνια πίστευαν πως της τρεις πρώτες ημέρες του μήνα βγαίνουν οι Δρίμες (δαίμονες), οι οποίοι κάνουν κακό στους ανθρώπους), για αυτόν τον λόγο με πολλές προλήψεις και συνήθειες οι Κοκκινοπλίτες προσπαθούν να προφυλαχτούν από τις ανωμαλίες του. Παραμονή του Μάρτη, οι μανάδες στρίβουν κόκκινη και άσπρη κλωστή την οποία αποκαλούν Μάρτη (πολύ συσχετίζουν την κλωστή με την αρχαία κρόκη).

Τη δένουν στο λαιμό των μικρών παιδιών με μια δεκάρα περασμένη, στη σαρμανίτσα, στα χέρια των παιδιών, οι μεγάλοι δένουν την κλωστή στα δαχτυλίδια, στις ζώνες. Για να προστατέψουν το βιος τους δένουν το Μάρτη στα κέρατα των μεγάλων ζώων, στα καπίστρια, στα σαμάρια, στις πόρτες των σπιτιών, των μαντριών και όπου υπάρχουν ζωντανά.

Με τη μαγική δύναμη της κόκκινης κλωστής και την καθαρότητα της άσπρης πιστεύουν πως αποτρέπουν τις κακές διαθέσεις του Μάρτη αλλά και το μαύρισμα από τον ήλιο.

Οι γέροι και οι άρρωστοι φοβούνται πολύ τον μήνα Μάρτη, μην τους συμβεί το μοιραίο. Αν κάτσει κλωσσαριά μέσα στο Μάρτη βάζουν και ένα πέταλο στα αυγά για καλή επώαση.

Τις Τρίτες του Μάρτη δεν κόβουν φουστάνια , κουστούμια, ειδικά για νεόνυμφους. Παραμονή τρώνε λάχανα βρασμένα για να τους βρει ο Μάρτης με κάτι μαύρο στην κοιλιά, για να μην είναι ευάλωτη.

Ενώ μέσα στο μήνα δε συνήθιζαν να τρώνε λάχανα, γιατί πίστευαν πως θα έβγαζαν μουλτζιάτζ (σπυριά). Απέφευγαν οτιδήποτε μαύρο και αν κάποιος έτρωγε, έριχνε ψίχουλα άσπρου ψωμιού. Την πρώτη του Μάρτη ασχολούνται μόνο με τις απαραίτητες εργασίες. Το Μάρτη(κλωστή) τον αποχωρίζονται, όταν έρχονται τα χελιδόνια. Βλέποντας το πρώτο χελιδόνι κρεμάνε τον Μάρτη σε κλαδί κορομηλιάς ή γκορτσιάς και λένε το παρακάτω τραγούδι: Χελιδόνι μου σπαθάτο, χελιδόνι του Μαρτιού, έλα λίγο παραπάνω να σου πω, πόσο πάντα σ` αγαπώ.

Στη συνέχεια ζητούσαν από το χελιδόνι να πάρει το Μάρτη και να φέρει παιχνίδια, φορέματα, παπούτσια, κορδέλες, κολιέδες ή ό,τι άλλο ήθελαν τα παιδιά. Μέσα στο Μάρτη έρχεται και ο κούκος. Δεν πρέπει να τον ακούσουν νηστικοί για να μην τους σπάσει ο κούκος (σι νου νου φρ γκ κούκλου) όπως έλεγαν και δε θα πάει καλά η χρονιά. Για αυτό κάθε πρωί έτρωγαν λίγο ψωμί ή κάτσιτα (μικρά κρινάκια που βγαίνουν την άνοιξη και τρώγεται ο βολβός τους) αν ήταν στα χωράφια.

Όταν πρωτοάκουγαν τον κούκο έλεγαν το παρακάτω τραγούδι: Λάλησε βρε κούκε λάλησε καημένος, λάλησε πως λαλούσες, παλικάρια του Τζιοβάρα. Μωρ τι να λαλήσω τι να πω καημένος, το τι να μολογήσω μωρ καημένος.

Βγήκε ο Τζιοβάρας στα ψηλά καημένος, μαζί με τον Κωστάκη, παλικάρια του Τζιοβάρα. Στις 9 του Μάρτη έχουμε τη γιορτή των Αγίων Σαράντα «Σαράντα φας σαράντα πιείς σαράντα δώσ’για την ψυχής » Δε σκούπιζαν το πρωί, εάν πρώτα δε χτύπαγαν ένα κουδουνάκι στις τέσσερις γωνιές του σπιτιού.

Εάν δεν το έκαναν πίστευαν πως θα έβγαιναν σκουλήκια στο σπίτι. Επίσης αυτή την ημέρα τίναζαν τις φουλίνες (Δέρματα που έβαζαν το τυρί). Ο Μάρτης θεωρείται ο πιο κρίσιμος μήνας του χρόνου γιατί λόγω της αστάθειας είναι επικίνδυνος για φυτά και ζώα. Οι Κοκκινοπλίτες ξεκίναγαν τις αμπελουργικές εργασίες.

Πολλές παροιμίες κυκλοφορούν για το μήνα Μάρτη όπως: Αν σε βάλει ο Μάρτης στο χέρι, θα σου βγάλει το τομάρι. Μάρτης γδάρτης και παλουκοκαύτης.

Από Μάρτη καλοκαίρι και από Αύγουστο χειμώνα. Λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή. Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σε κείνον το ζευγά πούχει πολλά σπαρμένα.

Αρκετοί μύθοι ζητούν να αιτιολογήσουν γιατί ο Μάρτης μια γελά και μια κλαίει: Σύμφωνα με μια παράδοση ο Μάρτης είχε δύο γυναίκες, η μια ήταν πολύ όμορφη και φτωχή και η άλλη πολύ άσχημη και πολύ πλούσια .

Ο Μάρτης κοιμάται στη μέση και όταν γυρίζει από την άσκημη κατσουφιάζει, μαυρίζει και σκοτιδιάζει όλος ο κόσμος. Όταν γυρίζει από την όμορφη, γελάει, χαίρεται και λάμπει ο κόσμος. Αλλά τις περισσότερες φορές γυρίζει από την άσχημη γιατί αυτή είναι πλούσια και τρέφει και τη φτωχή και όμορφη.

Οι τελευταίες μέρες του Μάρτη κρύβουν πολλά απρόοπτα όπως μας διδάσκει ο μύθος της γριάς με τα κατσικάκια.

Μια γριά αφού παράδερνε από το κρύο όλο τον μήνα ,τις τελευταίες μέρες καυχήθηκε και είπε στο Μάρτη πως δεν τον φοβάται πια: Πριτς τώρα Μάρτη μου, του είπε και χαμογέλασε.

Εκείνος τότε θύμωσε, δανείστηκε μια μέρα από το Φλεβάρη και πάγωσε τη γριά με τα κατσίκια. Από τότε ο Φλεβάρης κουτσάθηκε και τον λένε Κουτσοφλέβαρο.

Το Μάρτη γιορτάζουμε τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης και του έθνους: στις 25 Μαρτίου τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και την Επανάσταση του 1821, στις 3 Μαρτίου ο Αλέξανδρος Υψηλάντης συγκροτεί τον Ιερό λόχο στη Μολδοβλαχία. Στις 21 του μηνός έχουμε την εαρινή ισημερία.

Στην αρχαία εποχή ο Μάρτης ήταν ο ένατος μήνας του αττικού ημερολογίου και λεγόταν «ελαφηβολιών» ονομασία που πήρε από τα ελάφια που θυσίαζαν στη θεά Άρτεμη.

Τον πρώτο μήνα του χρόνου οι Ρωμαίοι τον ονόμασαν Martius από το θεό του πολέμου Mars.

Δρίμες: είναι όντα δαιμονικά που κάνουν κακό σε ξύλα ,ρούχα και σώματα. Όσα πανιά πλυθούν τότε λιώνουν, όσα ξύλα κοπούν σαπίζουν, για αυτό αποφεύγουν να πλύνουν τις τρεις πρώτες ,τις τρεις μεσαίες και τρεις τελευταίες μέρες του Μάρτη. Ρίχνουν στο νερό σίδερο γιατί αποτρέπει το κακό όπως πίστευαν.

Κρόκη: η συνήθεια να δένουν κλωστή είναι αρκετά παλιά αφού μάλλον πρέπει να συσχετίζεται με την κρόκη δηλαδή την κλωστή την οποία οι μύστες έδεναν κατά τα Ελευσίνια μυστήρια στο δεξί χέρι και στο αριστερό πόδι αποδίδοντας σε αυτή συμβολική σημασία, άγνωστη σε μας .

Βιβλ. Ν.Γ,Πολίτης Παραδόσεις

Ιστορικά

Ακολουθήστε το "Ο.Β." στο twitter και κάντε like στην σελίδα μας στο facebook και μάθετε πρώτοι όλα όσα συμβαίνουν!

Scroll to Top