Η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει την αγορά εργασίας, καθιστώντας τα τεχνικά επαγγέλματα όπως οι ηλεκτρολόγοι και οι υδραυλικοί εξαιρετικά περιζήτητα. Ενώ οι σπουδές γραφείου απειλούνται από τον αυτοματισμό, η δεξιοτεχνία παραμένει αναντικατάστατη, οδηγώντας τους νέους σε μια αναθεώρηση του επαγγελματικού τους προσανατολισμού με γνώμονα την ασφάλεια και την εργασιακή προοπτική.
Η τεχνική κατάρτιση αποτελεί πλέον κρίσιμο πλεονέκτημα στην αγορά εργασίας
Η ικανότητα στην εκτέλεση πρακτικών εργασιών, που παλαιότερα αντιμετωπιζόταν ως λύση ανάγκης, αποκτά ξανά αξία καθώς γίνεται όλο και πιο σπάνια. Υπάρχει ένα κοινό παράδειγμα που συναντάται σε πόλεις όπως το Λονδίνο, η Νέα Υόρκη, το Άμστερνταμ ή οι Βρυξέλλες. Η διαμόρφωση της τρέχουσας εργασιακής πραγματικότητας φαίνεται να αγνοεί τα γεωγραφικά σύνορα. Αυτή τη στιγμή, ένας εργοδότης στην Αθήνα ή τη Μαδρίτη υπολογίζει πόσο προσωπικό μπορεί να περικόψει αξιοποιώντας ένα μόνιμα διαθέσιμο chatbot. Την ίδια στιγμή, κάτω από έναν νεροχύτη στην ίδια πόλη, κάποιος βιδώνει έναν σωλήνα, έχοντας ως μοναδικό αντίπαλο τη ρουτίνα της δουλειάς του. Η θέση εργασίας του συγκεκριμένου τεχνίτη δεν διαπραγματεύεται με κανέναν αλγόριθμο. Δεν πρόκειται για φτηνό ρεαλισμό ή ταξικό ζήτημα, καθώς ακόμη και οι ισχυροί CEO μεγάλων εταιρειών αισθάνονται την ασφάλεια της θέσης τους να κλονίζεται. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν απειλεί πλέον μόνο τις κατώτερες βαθμίδες της εργασίας γραφείου, αλλά διεκδικεί χώρο ακόμα και εκεί όπου θεωρούσαμε ότι η ανθρώπινη κρίση ήταν αναντικατάστατη, δηλαδή στη λήψη αποφάσεων.
Οι ηλεκτρολόγοι, οι υδραυλικοί, οι ξυλουργοί, οι τεχνικοί ψύξης και οι μηχανικοί αυτοκινήτων ανήκουν πλέον σε επαγγέλματα που αναβαθμίστηκαν. Η φυσική παρουσία, η δεξιοτεχνία και η ικανότητα αντιμετώπισης απρόβλεπτων προβλημάτων παραμένουν εξαιρετικά δύσκολο να αυτοματοποιηθούν. Photo: 123RF
Ας επιστρέψουμε στο αρχικό μας παράδειγμα. Ο άνθρωπος που εργάζεται κάτω από τον νεροχύτη διαθέτει λίστα αναμονής και είναι περιζήτητος, με την αξία του χρόνου του να παρουσιάζει συνεχή αυξητική τάση. Κάτι έχει αλλάξει στη σχέση των νέων με την απασχόληση, καθώς δεν πρόκειται για μια απλή νοσταλγία του παρελθόντος, αλλά για μια ευρύτερη αναθεώρηση του ρίσκου. Τα επαγγέλματα της ηλεκτρολογίας, της υδραυλικής, της ξυλουργικής, της τεχνικής ψύξης, της νοσηλευτικής και της μηχανολογίας αυτοκινήτων άλλαξαν ταχύτητα και αναβαθμίστηκαν.
Τα στατιστικά στοιχεία επιβεβαιώνουν την τάση, έστω και με κάποια καθυστέρηση. Στο City of Westminster College του Λονδίνου, οι εγγραφές σε προγράμματα μηχανικής και κατασκευών σημείωσαν άνοδο 9,6% μέσα σε μια τριετία. Σε σχετικό ρεπορτάζ του Reuters, που δημοσιεύθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2025 με τίτλο «Fearing AI job losses, some young workers in Britain shift towards skilled trades» («Φοβούμενοι απώλειες θέσεων εργασίας από την AI, κάποιοι νέοι εργαζόμενοι στη Βρετανία στρέφονται στα τεχνικά επαγγέλματα»), καταγράφεται η στροφή των νέων προς την υδραυλική, την ηλεκτρολογία και την ξυλουργική. Αυτοί οι άνθρωποι δεν στερούνται φιλοδοξιών, αλλά αναζητούν την ασφάλεια στα συγκεκριμένα επαγγέλματα.
Η transit γενιά
Μόλις τον περασμένο αιώνα, η πορεία ήταν στερεοτυπικά προκαθορισμένη πανεπιστήμιο, πτυχίο και εργασία σε γραφείο. Η τεχνική απασχόληση θεωρούνταν προορισμένη για όσους είχαν περιορισμένα όνειρα. Σήμερα, αυτή η σειρά ζωής έχει ανατραπεί. Το κόστος των σπουδών, η δυσκολία πρόσβασης σε αρχικές θέσεις γραφείου, η τεχνητή νοημοσύνη και η έλλειψη τεχνιτών επαναπροσδιορίζουν τη λογική του επαγγελματικού προσανατολισμού. Δεν συμβαίνει παντού ούτε μαζικά, αλλά η τάση είναι πλέον αρκετά ισχυρή.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας καταγράφει επίμονες ελλείψεις σε κατασκευές, μηχανική και τεχνικές ειδικότητες. Οι συγκολλητές και οι ηλεκτρολόγοι κτιρίων λείπουν σε τουλάχιστον τα τρία τέταρτα των χωρών που καταθέτουν στοιχεία. Photo: 123RF
Το Chartered Institute of Personnel and Development, ο βρετανικός επαγγελματικός φορέας για το ανθρώπινο δυναμικό, διαπίστωσε ότι ένας στους έξι Βρετανούς εργοδότες εκτιμά πως τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης θα επιτρέψουν τη μείωση προσωπικού εντός του επόμενου έτους. Δεν απαιτείται η πλήρης εξαφάνιση επαγγελμάτων για να αλλάξουν οι ισορροπίες. Αρκεί η ανάληψη από την AI καθηκόντων όπως η έρευνα, η ταξινόμηση και η σύνταξη βασικών αναφορών, που αποτελούσαν τα πρώτα βήματα ενός νέου υπαλλήλου. Η πρώτη σκάλα της καριέρας καθίσταται είδος προς εξαφάνιση.
Εν τω μεταξύ, ο υδραυλικός εξακολουθεί να χρειάζεται φυσική παρουσία στον χώρο εργασίας του. Η δεξιοτεχνία και η ικανότητα επίλυσης απρόβλεπτων προβλημάτων παραμένουν δύσκολο να αυτοματοποιηθούν, καθιστώντας τα παλιά επαγγέλματα επίκαιρα. Αντίθετα, οι θέσεις γραφείου ενδέχεται σύντομα να θεωρούνται ρετρό. Ο σημερινός ηλεκτρολόγος εγκαθιστά φωτοβολταϊκά και φορτιστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ο τεχνικός ψύξης διαχειρίζεται ενεργειακά συστήματα υψηλής απόδοσης και ο μηχανικός αυτοκινήτου εξειδικεύεται στο λογισμικό όσο και στους κινητήρες.
Η αριθμητική αποτυπώνει την τάση οι Βρετανοί υδραυλικοί κερδίζουν κατά μέσο όρο περίπου 44.100 ευρώ ετησίως και οι ειδικευμένοι εργάτες κατασκευών περίπου 41.600 ευρώ, όταν ο μέσος μισθός στους υπόλοιπους κλάδους κυμαίνεται στα 45.400 ευρώ. Η ψαλίδα είναι πολύ πιο στενή απ’ όσο υποδηλώνουν τα στερεότυπα. Παράλληλα, οι προπτυχιακές εγγραφές στα βρετανικά πανεπιστήμια μειώθηκαν κατά 1,1% την περίοδο 2023-2024, καταγράφοντας την πρώτη ετήσια πτώση σε μια δεκαετία. Το δίλημμα δεν αφορά πλέον το κύρος, αλλά τον χρόνο, το κόστος, τη ζήτηση, την αμοιβή και την προοπτική.
Σύμφωνα με τη Destatis, τη γερμανική Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, 345.700 νέοι, το 29%, εκπαιδεύονταν στο Handwerk, τον μεγάλο χώρο των τεχνικών επαγγελμάτων.
Ευρώπη: Η ήπειρος χωρίς χέρια
Η Ευρώπη έχει έναν πρακτικό λόγο να στρέφεται προς τα τεχνικά επαγγέλματα την έλλειψη εργατικού δυναμικού. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας, που παρακολουθεί τις ελλείψεις και τα πλεονάσματα στην αγορά, καταγράφει συνεχή κενά στις κατασκευές, τη μηχανική και τις τεχνικές ειδικότητες. Οι συγκολλητές και οι ηλεκτρολόγοι κτιρίων λείπουν από τα τρία τέταρτα των χωρών που παρέχουν στοιχεία. Συνολικά, 430 επαγγέλματα καταγράφονται ως ελλειμματικά σε τουλάχιστον μία χώρα. Η πράσινη μετάβαση εντείνει αυτή την ανάγκη για ενεργειακές ανακαινίσεις, αντλίες θερμότητας και δίκτυα φόρτισης, απαιτώντας τεχνικούς για την εγκατάσταση των σχεδίων που εκπονούνται στα γραφεία.
Η Γερμανία δεν χρειάστηκε να ανακτήσει αυτή τη μάχη, καθώς το σύστημά της που συνδυάζει τη θεωρία στην τάξη με την πρακτική άσκηση σε επιχείρηση παραμένει βασικός δρόμος προς την αγορά. Σύμφωνα με τη Destatis, τον επίσημο φορέα στατιστικής της χώρας, στα τέλη του 2025 πάνω από 1,21 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονταν σε συνδυαστική επαγγελματική εκπαίδευση, εκ των οποίων οι 345.700 εκπαιδεύονταν στο Handwerk. Η γερμανική περίπτωση αποδεικνύει ότι η επαγγελματική εκπαίδευση μπορεί να αποτελεί πρώτη επιλογή και όχι παρηγορητική εναλλακτική λύση.
Υπάρχει ωστόσο ένα παράδοξο, καθώς για 422 από τα 430 ελλειμματικά επαγγέλματα, υπάρχει κάποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα όπου το ίδιο επάγγελμα εμφανίζει πλεόνασμα. Οι άνθρωποι υπάρχουν, αλλά δεν βρίσκονται στα σημεία όπου εντοπίζονται οι ανάγκες. Η γλώσσα, η αναγνώριση των προσόντων, οι άδειες άσκησης και το κόστος μετακόμισης διατηρούν την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας πολύ λιγότερο ενιαία από όσο υποστηρίζεται θεωρητικά.
Σε έρευνα της ελληνικής Orientum επαγγέλματα όπως ηλεκτρολόγος, υδραυλικός, οικοδόμος ή εργαζόμενος στην εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκονται χαμηλά στις προτιμήσεις των νέων.
Το ελληνικό παράδειγμα
Στην Ελλάδα, η αγορά αναζητά τεχνίτες με απελπισία, αλλά οι νέοι εξακολουθούν να τους αποφεύγουν. Σε έρευνα της Orientum, εταιρείας συμβούλων σταδιοδρομίας και επαγγελματικού προσανατολισμού, με ακαδημαϊκό συνεργάτη το Deree, εξετάστηκαν οι προτιμήσεις 27.373 μαθητών και μαθητριών σε 38 κατηγορίες. Η εικόνα ήταν σαφής επαγγέλματα όπως ηλεκτρολόγος, υδραυλικός, οικοδόμος ή εργαζόμενος στην εφοδιαστική αλυσίδα παραμένουν χαμηλά στις προτιμήσεις. Δεν πρόκειται για στιγμιαίο φαινόμενο. Σε προηγούμενη έρευνα της ίδιας εταιρείας, με δείγμα 54.482 μαθητών για την περίοδο 2012–2021, η κατηγορία Τεχνολογία Η/Υ και Ηλεκτρολογία βρέθηκε στην 25η θέση, ενώ η Μηχανολογία στην 31η. Η αγορά δηλώνει έλλειψη σε ηλεκτρολόγους, αυτοματιστές και τεχνικούς, δημιουργώντας δύο κόσμους που δεν επικοινωνούν.
Πτυχίο ή τεχνική;
Δεν απαιτείται δημιουργία νέων μύθων. Τα τεχνικά επαγγέλματα συνεπάγονται σωματική κόπωση, πραγματικούς κινδύνους, ακανόνιστα ωράρια, μαθητεία, πιστοποιήσεις και συνεχή εκπαίδευση. Δεν γίνεται κάθε ηλεκτρολόγος επιχειρηματίας, όπως δεν κινδυνεύει κάθε απόφοιτος πανεπιστημίου από τον αλγόριθμο. Ωστόσο, η παλιά ιεραρχία έχει ρωγμές. Το πτυχίο παραμένει σημαντικό, αλλά δεν αποτελεί αυτόματο διαβατήριο επαγγελματικής ασφάλειας. Η τεχνική δεξιότητα αποκτά αξία επειδή είναι δυσεύρετη. Για χρόνια η συμβουλή ήταν να σπουδάσει κανείς για να αποφύγει τη χειρωνακτική εργασία. Η αγορά πλέον κάνει διαφορετικούς υπολογισμούς και το ερώτημα που παραμένει είναι ποια δουλειά θα χρειάζεται τελικά έναν άνθρωπο για να εκτελεστεί.
