Η νέα καταναλωτική κουλτούρα στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από επιλεκτικότητα και οργάνωση, καθώς τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν τον πληθωρισμό με περιορισμό των παρορμητικών αγορών. Σύμφωνα με έρευνες του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του ΙΕΛΚΑ, οι πολίτες στρέφονται σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και προετοιμάζουν γεύματα κατά τις διακοπές τους, δίνοντας προτεραιότητα στη διαχείριση του κόστους και τη διαφάνεια των επιχειρήσεων.
Ελλάδα: Η νέα καταναλωτική συμπεριφορά στις εκπτώσεις και τις διακοπές
Οι Έλληνες καταναλωτές αναζητούν ισορροπία μεταξύ εξοικονόμησης χρημάτων και ποιότητας, προσαρμόζοντας τις αγοραστικές τους συνήθειες κατά τη θερινή περίοδο. Οι εκπτώσεις και ο προγραμματισμός των διακοπών αποτελούν τα δύο βασικά πεδία όπου αποτυπώνεται η προσπάθεια των νοικοκυριών να διαχειριστούν τον πληθωρισμό, επιλέγοντας πιο στοχευμένες δαπάνες και αποφεύγοντας τις παρορμητικές αγορές.
Η αλλαγή στην καταναλωτική κουλτούρα
Η τρέχουσα εκπτωτική περίοδος, που ξεκίνησε στις 13 Ιουλίου και ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου, προσφέρει την ευκαιρία για την αγορά προϊόντων που είχαν προηγουμένως αναβληθεί. Ωστόσο, ο Έλληνας καταναλωτής έχει μετατραπεί σε έναν συγκρατημένο αγοραστή που δίνει προτεραιότητα στην οργάνωση. Έρευνες του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών υπογραμμίζουν ότι η επιλεκτικότητα αποτελεί πλέον τον κανόνα, καθώς οι πολίτες συγκρίνουν τιμές και αξιολογούν τις πραγματικές προσφορές πριν προχωρήσουν σε οποιαδήποτε συναλλαγή.
Η διαρκής πίεση από τον πληθωρισμό έχει οδηγήσει σημαντικό μέρος των νοικοκυριών σε περιορισμό των δαπανών για βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Ανάλογα με τον κλάδο, η μείωση της αγοραστικής κίνησης κυμαίνεται από 16% έως και 56%. Αυτή η νέα πραγματικότητα ενισχύει τη δημοφιλία των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, ενώ οι καταναλωτές εμφανίζονται λιγότερο διατεθειμένοι να πληρώσουν επιπλέον χρήματα αποκλειστικά για την αναγνωρισιμότητα ενός εμπορικού σήματος.
Η σχέση εμπιστοσύνης με τις επιχειρήσεις
Οι καταναλωτές αξιολογούν πλέον αυστηρότερα τη στάση των εταιρειών απέναντι στην ακρίβεια. Η απομάκρυνση από μάρκες που κρίνονται ως αδιάφορες ή ύποπτες για αισχροκέρδεια αποτελεί μια νέα τάση. Ο Θάνος Μαύρος, Εταίρος και Επικεφαλής Τομέα Καταναλωτικών Προϊόντων της EY Ελλάδος, επισημαίνει ότι η πρόσφατη έκδοση της έρευνας EY Future Consumer Index κατέγραψε μια μικρή βελτίωση του κλίματος, η οποία όμως ανακόπηκε από την ενεργειακή κρίση και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού κατευθύνεται σε είδη πρώτης ανάγκης, όπως τρόφιμα και λογαριασμούς, αφήνοντας πίσω την ένδυση και τα διαρκή αγαθά. Παρά τις πιέσεις, οι εκπτώσεις παραμένουν κεντρικό κίνητρο. Χαρακτηριστικά, το 81% των ερωτηθέντων στην έρευνα της ΕΥ ανέφερε ότι αναβάλλει αγορές αναμένοντας τις μεγάλες εκπτωτικές περιόδους, αναζητώντας παράλληλα διαφάνεια και ειλικρίνεια από τις επιχειρήσεις για να οικοδομηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης.
Διακοπές με έλεγχο του κόστους
Η τάση της εξοικονόμησης επεκτείνεται και στον σχεδιασμό των θερινών διακοπών, σύμφωνα με τα ευρήματα έρευνας του ΙΕΛΚΑ που διεξήχθη τον Μάιο του 2026. Η συστηματική προετοιμασία γευμάτων στον χώρο διαμονής και η αποφυγή της εστίασης αποτελούν τις κυρίαρχες στρατηγικές για τον περιορισμό των εξόδων. Οι καταναλωτές στρέφονται προς τα σούπερ μάρκετ και τις τοπικές επιχειρήσεις για την προμήθεια τροφίμων, δίνοντας έμφαση στη διατροφική αυτάρκεια.
Τα βασικά στοιχεία της έρευνας για τις διακοπές περιλαμβάνουν:
- Το 41% των καταναλωτών μαγειρεύει συχνά στις διακοπές, ενώ το 70% επισκέπτεται συστηματικά σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ για τις ανάγκες του.
- Το 62% των ερωτηθέντων προτιμά την αγορά τοπικών προϊόντων, στηρίζοντας την τοπική οικονομία και αναζητώντας οικονομικά προσιτές επιλογές.
Η στάση απέναντι στα έξοδα διακοπών
Το αυξημένο κόστος των εισιτηρίων αποτελεί τον πιο επιβαρυντικό παράγοντα για τους ταξιδιώτες, ακολουθούμενο από τα έξοδα εστίασης και διαμονής. Περίπου το 45% των καταναλωτών δηλώνει ότι θα μειώσει συνολικά τις δαπάνες για τις φετινές αγορές του. Παράλληλα, παρατηρείται μια στροφή προς πιο οικονομικές λύσεις, με το 68% των καταναλωτών να προμηθεύεται τρόφιμα από φούρνους και αρτοποιεία, ενώ οι μεγάλες και μικρές αλυσίδες σούπερ μάρκετ συγκεντρώνουν επίσης υψηλά ποσοστά προτίμησης.
Σχετικά με τον προγραμματισμό των μετακινήσεων, το 50% των ερωτηθέντων δεν σκοπεύει να πραγματοποιήσει διακοπές το καλοκαίρι του 2026. Από όσους επιλέξουν να ταξιδέψουν, το 42% υπολογίζει να λείψει για 4 έως 7 ημέρες, διατηρώντας τον μέσο όρο διακοπών στις 11,4 ημέρες. Η προτίμηση σε εξοχικές κατοικίες και ενοικιαζόμενα δωμάτια κυριαρχεί, καθώς οι πιο δαπανηρές επιλογές, όπως τα ξενοδοχεία all inclusive και οι κρουαζιέρες, παρουσιάζουν πολύ χαμηλή ζήτηση.
Προορισμοί και προτιμήσεις
Η ηπειρωτική Ελλάδα, ειδικά οι παραθαλάσσιες περιοχές, παραμένει ο δημοφιλέστερος προορισμός για το 57% των ταξιδιωτών, ενώ τα νησιά αποτελούν την επιλογή του 38%. Η ορεινή ηπειρωτική χώρα προσελκύει το 11% του κοινού, με το 9% να εξετάζει το ενδεχόμενο ταξιδιού στο εξωτερικό. Η επιλογή καταλυμάτων δείχνει μια ξεκάθαρη τάση προς την οικονομική διαχείριση, με τις εξοχικές κατοικίες και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια να αποτελούν τη λύση για τη συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών νοικοκυριών.
Μαρία Τσιβγέλη
