Η Ιωάννα Τσάτσου υπήρξε ολόκληρη την περίοδο της Κατοχής συνεργάτις του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, Ο άνθρωπός του σε όλες τις μεγάλες και ειδικές-κοινωφελείς αποστολές της Αρχιεπισκοπής τα Μαύρα Χρόνια της Κατοχής. Ήταν η εξ απορρήτων του. Η καρδιά και το μυαλό της ομάδας παροχής βοήθειας στους κατατρεγμένους, τις μάνες που αναζητούσαν τα παιδιά τους, συζύγους που ζητούσαν επισιτιστική βοήθεια και ό,ποια ρουχαλάκια για τα μικρά ορφανά παιδιά τους, συζύγους που έψαχναν στα ρούχα των εκτελεσμένων από τους κατακτητές πατριώτες να βρούν ένα σημάδι για τον χαμένο και αναζητούμενο σύζυγο. Γι΄αυτό και της ανέθεσε την «Υπηρεσία προστασίας των οικογενειών των εκτελεσθέντων» της Αρχιεπισκοπής στις 24 Μαρτίου 1943.
Το Ημερολόγιό της, που αρχίζει στις 14 Σεπτέμβρη 1941 και τελειώνει στις 13 Οκτώβρη 1944, ξεχειλίζει από πόνο, πείνα, στερήσεις, ταύτιση με το θάνατο, τον θάνατο τον πραγματικό. Το έγραφε το ημερολόγιο για «…να το διαβάσουν κάποτε τα παιδιά της». Είκοσι χρόνια αργότερα όταν είδε «…πως τα γεγονότα που συντάραξαν το Έθνος ολόκληρο λησμονήθηκαν.» αποφάσισε να τα εκδόσει. ΦΥΛΛΑ ΚΑΤΟΧΉΣ είναι ο τίτλος του βιβλίου, Εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ «ΕΣΤΙΑΣ»
Εγγραφή: Πρωτομαγιά 1944. Η Ιωάννα Τσάτσου είχε πάει στο γραφείο της στην Αρχιεπισκοπή και το βρήκε ανάστατο από κόσμο. Ο Γραμματέας του Αρχιεπισκόπου ο Γιάννης Γεωργάκης εκεί και ο Αρχιεπίσκοπος ζητάει να την δεί αμέσως. Μπαίνει στο γραφείο του και της λέει ότι οι Γερμανοί εκτελέσανε διακόσιους ομήρους στην Καισαριανή. Ότι δεν θέλουν με κανένα τρόπο να δώσουν τα ονόματα τους ούτε στον ίδιο ούτε στον Ερυθρό Σταυρό, ούτε καν στον Γερμανικό Ερυθρό Σταυρό. «Δεν θέλουν ν΄ακούσουν τίποτα, είναι φανατισμένοι. Φοβούνται και τον ίσκιο τους ακόμη.» της είπε.
Στις εννέα τηλεφώνησαν από το αστυνομικό τμήμα της Καισαριανής και τους πληροφορούσαν ότι οι Γερμανοί είχαν στείλει εκεί τα ρούχα των σκοτωμένων που έπρεπε να τα πάρουν το ταχύτερο. Έστειλαν από την Αρχιεπισκοπή αμέσως ένα φορτηγό με έναν κλητήρα να τα παραλάβει και να τα πάνε σε μια μικρή αποθήκη. «Τα ρούχα» όπως λέει η Ιωαν. Τσάτσου «ήταν ζεστά ακόμα από ζωή» «..κάτι ήθελαν, κάτι ζητούσαν και δεν μπορούσαν πια να το πούν». Ήταν δουλειά τους να ψάχνουν μέσα στι τσέπες και να καταγράφουν και να φυλάγουν ότι βρίσκουν, ταυτότητες, σημειώματα κλπ.. Μετά θα άνοιγαν τις πόρτες στον κόσμο που περίμενε απέξω… Δουλεύαν όλη μέρα, χωρίς σταματημό μέχρι το βράδυ.. «Ξεδιαλέξαμε» λέει η Ιωάν. Τσάτσου «εβδομήντα πέντε ονόματα. Στων άλλων εκατόν είκοσι πέντε τα ρούχα, δεν βρήκαμε κανένα σημάδι ταυτότητας.».
Εγγραφή:2 Μάη 1944: Όταν άνοιξαν οι πόρτες της αποθήκης οι γυναίκες που πλημμύρισαν την οδό Απόλλωνος, όπου ήταν η αποθήκη, εισέβαλαν σ΄αυτήν. Γυναίκες από την Αθήνα, την Πεντέλη, την Ελευσίνα…Της φάνηκε της Ιωάν. Τσάτσου «…μια στιγμή πως όλες οι μαρτυρικές γυναίκες της Ρωμιοσύνης ήταν εκεί.». Όσες γνώριζαν τα ονόματα έφευγαν με θρήνους και μοιρολόγια παίρνοντας τα λίγα πράγματα των νεκρών. Μα οι άλλες έμπαιναν, έψαχναν σαν τρελές και όταν δεν έβρισκαν τίποτα γνώριμο, έκαναν να φύγουν αλλά επέστρεφαν για να ξαναψάξουν. Ελπίζοντας…Μοιρολόγια σιγανά, τραγουδιστά έρχονταν και έφευγαν με τις μάνες που πηγαινοέρχονταν. Ώρες και ώρες παράφορης θλίψης. Μάνα που κρατούσε σφιχτά τα ρούχα του γιού της, με έκφραση μελλοθάνατου ζώου μονολογούσε: «Είμαι άχρηστη. Τελειωμένη. Ό,τι είχα, ότι ήμουν έφυγε μαζί του.». Μια άλλη μάνα κρατώντας, φιλώντας και κλαίγοντας στα ρούχα του γιού της ξεχωρίζει και το σακάκι του μικρότερου της. Δυο χαμένα παιδιά σε μιάν ώρα, είναι πολύ…
Φεβρουάριος 2026. Εντοπίστηκαν φωτογραφίες από έναν στρατιώτη των κατακτητών – ερασιτέχνη φωτογράφο (υπήρξαν πολλοί τέτοιοι ευτυχώς) που κατέγραψαν τις τελευταίες στιγμές των 200σίων παιδιών των Ελλήνων και καταγράφει και η Ιωάννα Τσάτσου. Στις ειδήσεις κάποιων , εθνικής εμβέλειας καναλιών κάποιες εκφωνήτριες ειδήσεων, και κάποιοι-ες κάποιων «ενημερωτικών» εκπομπών αποφαίνονται ως αυθεντίες ότι οι διακόσιοι είναι κρατούμενοι κομμουνιστές (!!). Και την ίδια στιγμή στις φωτογραφίες που φαίνονται οι μελλοθάνατοι αυτοί Πατριώτες, ολίγων τα κεφάλια, 8-10, είναι σε κύκλο που κατά πληροφορίες, κατά το ρεπορτάζ τους, ήταν μέλη του ΚΚΕ. Μετά από 82 χρόνια πρέπει να αποφασίσουμε ήταν όλοι οι εκτελεσθέντες Έλληνες κομμουνιστές ή Έλληνες πατριώτες, μεταξύ των οποίων και αυτοί οι 8-10 ;
* Αναδημοσίευση από την στήλη ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ της Εφ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 7ης Μαρτίου 2026.
Ακολουθήστε μας στο Google News
