Η υγεία είναι το πολυτιμότερο αγαθό. Η διατροφή αποτελεί το θεμέλιο της υγείας. Διατροφή είναι η πρόσληψη τροφής. Αυτή μπορεί να είναι οργανική ή ανόργανη και μπορεί να ποικίλλει ως προς τη μορφή και τη σύνθεση.
του Κωνσταντίνου Κατσάρα
Με την πρόσληψη και αξιοποίησή των κατάλληλων τροφών, ο ανθρώπινος οργανισμός εξασφαλίζει και διατηρεί τις βιοτικές λειτουργίες του, όπως η αναπνοή, η πέψη, η ανάπτυξη, η κίνηση, κλπ. Το σώμα που παίρνει άμεσα την ενέργεια από τις τροφές , δομείται, αναπτύσσεται και ανανεώνεται και με τον τρόπο αυτό διατηρεί τις ζωτικές του διαδικασίες. Οι τροφές αποτελούνται από διάφορα συστατικά. Ο άνθρωπος χρειάζεται γύρω στα 40 διαφορετικά συστατικά για να διατηρείται υγιής. Όλα τα διάφορα στοιχεία της τροφής τα οποία ο οργανισμός μπορεί να αξιοποιήσει, τα ονομάζουμε θρεπτικές ουσίες.
Οι ουσίες αυτές που εμπεριέχονται στα τρόφιμα διακρίνονται στις βασικές θρεπτικές ουσίες και στις βιολογικά δραστικές ουσίες. Οι βασικές θρεπτικές ουσίες καίγονται στον οργανισμό («καυστήρες» των μιτοχονδρίων) και παράγουν ενέργεια. Τα βασικά θρεπτικά συστατικά αποτελούνται από τους υδατάνθρακες, τα λίπη και τις πρωτεΐνες. Οι βιολογικά δραστικές ουσίες που δεν παράγουν ενέργεια περιέχουν τις βιταμίνες, τα μέταλλα/ιχνοστοιχεία (ανόργανα άλατα), το νερό και τις άπεπτες φυτικές ίνες.
Γενικά οι θρεπτικές ουσίες διακρίνονται σε δομικές ουσίες (πρωτεΐνες, άλατα, νερό), που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή των ιστών (επιθηλιακός-, συνδετικός-, νευρικός-, μυϊκός ιστό), σε ενεργειακές ουσίες (λίπη, υδατάνθρακες, πρωτεΐνες), που είναι υπεύθυνες για τη παραγωγή ενέργειας και σε ρυθμιστικές ουσίες (βιταμίνες ανόργανα άλατα ή μέταλλα/ιχνοστοιχεία, νερό, πρωτεΐνες) που επεμβαίνουν/συμμετέχουν στις διάφορες λειτουργίες του οργανισμού.
Τα συστατικά των τροφών (ζωικής ή φυτικής προέλευσης ) που καταναλώνονται σε μεγάλο ποσοστό (και ζυγίζονται σε γραμμάρια) ονομάζονται μακροθρεπτικά συστατικά (και είναι οι πρωτεΐνες, οι υδατάνθρακες, και τα λίπη), ενώ τα συστατικά που προσλαμβάνονται με τις τροφές σε μικρά ποσοστά (και υπολογίζονται σε μικρογραμμάρια) αποκαλούνται μικροθρεπτικά συστατικά (εδώ συγκαταλέγονται οι βιταμίνες, τα μέταλλα/ιχνοστοιχεία, το νερό και οι άπεπτες φυτικές ίνες)
Η σωστή πρόσληψη των θρεπτικών ουσιών των τροφίμων προμηθεύει τον οργανισμό με την απαραίτητη ενέργεια και δομικά υλικά για τις απαιτούμενες ατομικές ενεργειακές ανάγκες του, χωρίς να παρέχει υπερβολικές θερμίδες που θα οδηγούσαν σε πάχυνση. Συνεπώς κάθε άνθρωπος πρέπει να ξέρει το τι καταλήγει στο πιάτο του, και στη συνέχεια στο στομάχι του για να καλύψει τις ουσιαστικές ενεργειακές απαιτήσεις του σώματός του.
Αυτό μπορεί να διασφαλιστεί με τη σωστή επιλογή των τροφών και των θρεπτικών ουσιών, όταν αυτά παρέχονται στον οργανισμό όχι μόνο σε ημερήσια βάση, αλλά και σε τέτοια ποσότητα και αναλογία, ώστε να σιγουρεύονται/εξασφαλίζονται όλες οι λειτουργίες του οργανισμού με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Άρα ο άνθρωπος οφείλει να καταναλώνει μια ποικιλία τροφών σε σωστή ποσότητα και αναλογία.
Όσο μεγαλύτερη η ποικιλία των τροφίμων που καταναλώνονται τόσο πιο πλήρης και ολοκληρωμένη η διατροφή. Αυτό προϋποθέτει όσο το δυνατόν περισσότερες διατροφικές γνώσεις, που μας επιτρέπουν την επιλογή της κατάλληλης διατροφής. Δυστυχώς για τη χώρα μας, το επίπεδο της διατροφικής μόρφωσης του πληθυσμού της βρίσκεται σε χαμηλή στάθμη.
