Στην Ουψάλα σήμερα 

Η Ουψάλα είναι μια όμορφη πόλη στην κεντρική Σουηδία με 25.000 φοιτητές. Ανάμεσα σ’ αυτούς και πολλοί Έλληνες, οι οποίοι σήμερα θα την κάνουν κοπάνα από τα μαθήματα για να πάνε στο στάδιο να παρακολουθήσουν την τιτανομαχία ανάμεσα στους κορυφαίους άλτες του επί κοντώ όλων των εποχών, τον Έλληνα Εμμανουήλ Καραλή με τον Σουηδό Μόντο Ντουπλάντις.

Γράφει ο Θόδωρος Δημητριάδης 

Η Ουψάλα είναι μια ιστορική και πολιτιστικά πλούσια πόλη, γενέτειρα ορισμένων από τους πιο διάσημους επιστήμονες και καλλιτέχνες της Σουηδίας. Επίσης είναι η έδρα του παλαιότερου Πανεπιστημίου της Σκανδιναβίας, γεμάτη συναρπαστικά μουσεία και άλλα μοναδικά αξιοθέατα. Θεωρείται ως η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Σουηδίας που έχει λειτουργήσει ως πνευματικό κέντρο από τον Μεσαίωνα. Αξίζει τον κόπο, πριν δούμε στην τηλεόραση την αποψινή συνάντηση του δικού μας Μανόλο με τον Ντουπλάντις, να κάνουμε μια μικρή περιήγηση και να την γνωρίσουμε περισσότερο.

Η Ουψάλα είναι μια από τις παλαιότερες πόλεις της χώρας και μέχρι τον 13ο αιώνα ονομαζόταν Östra Aros για την πλούσια ιστορική και πολιτιστική της ιστορία. Το Πανεπιστήμιο της είναι το πρώτο ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Σκανδιναβίας και από την ίδρυσή του το 1477 έχει αναθρέψει σπουδαίους ερευνητές όπως ο Carl von Linné και ο Olof Rudbeck – που και οι δύο άφησαν το σημάδι τους στον χάρτη της Ουψάλα με τη μορφή δικών τους μουσείων. Βρίσκεται ανάμεσα στα 100 καλύτερα Πανεπιστήμια του κόσμου σε πολλές διεθνείς κατατάξεις.

Είναι επίσης γενέτειρα του Anders Celsius (1701 –1744), αστρονόμου, φυσικού και μαθηματικού, καθηγητή της αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο της Uppsala, ιδρυτής του Αστεροσκοπείου της πόλης και επινοητής της κλίμακας θερμοκρασίας Κελσίου που μετονομάστηκε έτσι προς τιμήν του.

Το σεισμολογικό κέντρο της Uppsala γνωστό σε όλο τον κόσμο για την έρευνα του, είναι ένα μικρό παράδειγμα. Το «Coin Cabinet» του Πανεπιστημίου βρίσκεται επίσης σε αυτό το κτίριο, όπως και η συλλογή έργων τέχνης, που θεωρείται μια από τις πλουσιότερες στη Σουηδία.

Η παλαιότερη και μεγαλύτερη πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη της Σουηδίας άνοιξε εδώ στην Ουψάλα το 1841. Το επιβλητικό κτήριο από την υπερυψωμένη θέση του στο τέλος της Drottninggatan, βλέπει στην καρδιά της πόλης και είναι ένα κλασικό αξιοθέατο. Είναι ένα εντυπωσιακά όμορφο οικοδόμημα με μια σειρά από σημαντικά εκθέματα, μεταξύ των οποίων η «Ασημένια Βίβλος». Ο Codex argenteus, όπως λέγεται στα λατινικά, είναι ένα χειρόγραφο του 6ου αιώνα που περιέχει τη μετάφραση της Βίβλου του επισκόπου Ulfilas του 4ου αιώνα στη γοτθική γλώσσα. Επίσης ένας θησαυρός πολύτιμων χειρογράφων και χαρτών που παρουσιάζονται στην Αίθουσα της Έκθεσης, μαζί με παρτιτούρες χειρόγραφες από τον ίδιο τον Μότσαρτ.

Εντυπωσιάζει η υπέροχη Αίθουσα Βιβλίου της βιβλιοθήκης, με χρυσούς πολυελαίους και περισσότερους από πέντε εκατομμύρια τίτλους στα ράφια της.

Το Μουσείο Ιστορίας της Ιατρικής δείχνει την εξέλιξη της ιατρικής από τις απαρχές της μέχρι σήμερα. Όργανα, μηχανήματα και άλλα αντικείμενα εκτίθενται από τους περισσότερους διαφορετικούς ιατρικούς τομείς, όπως ο τοκετός παιδιών, η εντατική θεραπεία και η κλινική χημεία. Το μουσείο αφηγείται επίσης την 300χρονη ιστορία του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Ουψάλα.

Ο βοτανικός κήπος είναι ένα από τα πιο όμορφα μέρη της πόλης. Βρίσκεται ακριβώς δίπλα στο Κάστρο της Ουψάλα και φιλοξενεί έναν μπαρόκ κήπο, ένα τροπικό θερμοκήπιο και έναν προστατευόμενο πορτοκαλεώνα διακοσίων ετών που ονομάζεται Linneanum. Φιλοξενεί επίσης το μοναδικό τροπικό δάσος της πόλης στο τροπικό θερμοκήπιο – μια φανταστική απόδραση!

Συνολικά έχει 8.000 φυτά σε βλάστηση. Ονομάζεται Linnéträdgården και μπορεί κανείς να επισκεφθεί το σπίτι του ιδρυτή Carl von Linné, τον βοτανικό κήπο, πολλές εκθέσεις και ένα καφέ για να απολαύσει ένα σουηδικό fika (καφέ και γλυκά). Ο Βοτανικός Κήπος σχηματίζει, μαζί με το Hammarby του Linnaeus και τον Linnaeus Garden, αυτό που ονομάζεται Linnaean Gardens και είναι κρατικά μνημεία.

Το Μουσείο της Εξέλιξης φροντίζει και παρουσιάζει τις συλλογές φυσικής ιστορίας του Πανεπιστημίου – πάνω από 5 εκατομμύρια δείγματα απολιθωμάτων, ορυκτών, ζώων και φυτών. Από τον 17ο αιώνα, η ποικιλομορφία της φύσης έχει συγκεντρωθεί εδώ για έρευνα, εκπαίδευση και απόλαυση. Αποτελεί πραγματικά έναν παλαιοντολογικό παράδεισο.

Με την πιο εκτεταμένη συλλογή σκελετών δεινοσαύρων της σκανδιναβικής περιοχής, είναι εγγυημένο ότι κανένας θαυμαστής του Δαρβίνου δεν θα μείνει απογοητευμένος.

Η Ουψάλα είναι η έδρα του Αρχιεπισκόπου της Σουηδίας (από το 1164), και έχει τον υψηλότερο καθεδρικό ναό στην Σκανδιναβία. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, δίπλα στον ποταμό Fyris (χωρίζει την πόλη στα δύο. Είναι μια πολύ όμορφη εκκλησία τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά. Είναι επίσης ο τόπος ταφής του βασιλιά Eric IX (1120–1160), ο οποίος έγινε ο προστάτης άγιος του έθνους και ήταν η παραδοσιακή τοποθεσία για την στέψη των Σουηδών μοναρχών για μια μακρά περίοδο μετά την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση της Σουηδίας.Έχει ύψος 118,7 μέτρων και  είναι η ψηλότερη εκκλησία στις σκανδιναβικές χώρες. Πολλά από τα παρεκκλήσια του μετατράπηκαν για να στεγάσουν τους τάφους Σουηδών μοναρχών, συμπεριλαμβανομένων των Gustav Vasa, Carl Linnaeus και άλλων. Είναι χτισμένος σε Γαλλικό γοτθικό στιλ, σχεδιασμένος από Γάλλους αρχιτέκτονες, έχει υπέροχα βιτρό και εντυπωσιακές τοιχογραφίες.

Το Vasaborgen είναι ένα μουσείο που βρίσκεται στα παλιά ερείπια του Κάστρου της Ουψάλα του 16ου αιώνα. Τρομερά πράγματα έχουν συμβεί εδώ, συμπεριλαμβανομένων των τρομερών δολοφονιών το 1567. Μέσα στο κάστρο έχει πολλά μουσεία και το «Roof Walking» είναι ένα άλλο δημοφιλές πράγμα που μπορείτε να κάνετε στην Ουψάλα. Το Vasaborgen είναι ανοιχτό μόνο το καλοκαίρι, από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο.

Έξω από την πόλη, μπορεί να πάει κανείς με ποδήλατο ή με τη δημόσια συγκοινωνία σε 20 λεπτά. Το περιβάλλον του έχει μια παλιά και σχεδόν μυθική ατμόσφαιρα με εντυπωσιακή θέα. Κατά την Εποχή του Σιδήρου, υπήρχε μια ευημερούσα κοινωνία όπου κάποιοι πίστευαν ότι οι τύμβοι ήταν απλώς λόφοι, ενώ άλλοι άκουγαν μύθους για τα ερείπια ειδωλολατρικών θεών. Το 1846, ανακάλυψαν πώς ήταν πραγματικά και οι ανασκαφές έσβησαν τα ερωτηματικά: οι τύμβοι ήταν τάφοι. Περιείχαν τα λείψανα ανθρώπων που έζησαν το 500 π.Χ., αλλά δεν ξέρουμε πολλά γι’ αυτούς. Το μουσείο Gamla Uppsala μας μιλά για αυτό το αινιγματικό μέρος και τη συναρπαστική αρχαιολογία.

Η Ουψάλλα είναι η γενέτειρα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν και έχει και τα παλαιότερα ζαχαροπλαστεία!

Εδώ γεννήθηκε ο διάσημος σκηνοθέτης, σεναριογράφος, παραγωγός και θεατρικός συγγραφέας που κατατάσσεται παγκοσμίως μεταξύ των πιο επιτυχημένων και με επιρροή κινηματογραφιστών όλων των εποχών.

Η αυτοβιογραφική του ταινία Φάνι και Αλέξανδρος (1983), που απέσπασε πολλά βραβεία σε διεθνή φεστιβάλ μεταξύ των οποίων και Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας το 1984, γυρίστηκε κατά ένα μεγάλο μέρος στην Ουψάλα.

Εδώ βρίσκονται δύο από τα παλαιότερα ιστορικά καφέ/ζαχαροπλαστεία της Σουηδίας, το Ofvandahls (1878), το οποίο κατείχε το Purveyor της Σουηδικής Βασιλικής Αυλής (μεγάλη διάκριση για τους Σουηδούς) και το Güntherska (1887), σημείο συνάντησης βασιλέων και καταχωρημένο στις λίστες των Σουηδών ως Mästarklass για τα απίστευτα γλυκά που δημιουργεί.

Η έναρξη των γιορτών των Χριστουγέννων στη Σουηδία σηματοδοτείται από το τεράστιο σπίτι φτιαγμένο από τους ζαχαροπλάστες του Güntherska, από σουηδικά μπισκότα pepparkakor, που κοσμεί παραδοσιακά ένα από τα τεράστια παράθυρα του ζαχαροπλαστείου. Τέλος, το κέντρο της πόλης με τον πεζόδρομο, τα πολυκαταστήματα, τα αναρίθμητα σημεία για γαστρονομικά διαλείμματα και οι υπέροχες βόλτες δίπλα στον ποταμό προσθέτουν επιπλέον λόγους για να την τιμήσετε.

Η επίσκεψη στην Uppsala επιβάλλεται όταν κάποιος ταξιδεύει στην Σουηδία και το γεγονός ότι βρίσκεται τόσο κοντά στην Στοκχόλμη, διευκολύνει σημαντικά καθώς συνδυάζεται εύκολα.

Ας έλθουμε όμως στα σημερινά. Στο σπίτι του Μόντο Ντουπλάντις, στο μίτινγκ Mondo Classic της Ουψάλα, αγωνίζεται απόψε Πέμπτη 12 Μαρτίου ώρα 19:30, στην επόμενη στάση της χειμερινής του περιοδείας ο Εμμανουήλ Καραλής. Αυτή η αναμέτρηση των δύο κορυφαίων επικοντιστών των τελευταίων ετών στην IFU Arena δεν μοιάζει όμως με καμία από τις 40 προηγούμενες, στις οποίες ο Έλληνας Ολυμπιονίκης μετράει μία νίκη και ο Σουηδός 39. Αυτή τη φορά ο Καραλής έχει τον αέρα του κατόχου της καλύτερης επίδοσης στον κόσμο με 6.17, ένα άλμα που δεν έχει πετύχει κανείς άλλος στην ιστορία του αγωνίσματος πλην του ιδίου και του Ντουπλάντις.

Η προηγούμενη και μοναδική αναμέτρησή τους το 2026, στις 22 Φεβρουαρίου στο Κλερμόν, δεν μπορεί να συγκριθεί με την σημερινή γιατί ο Έλληνας πρωταθλητής ήταν ακόμα σε φάση δοκιμής των νέων κονταριών του και περιορίστηκε στο 5.90, αποτυγχάνοντας στη συνέχεια στα 6.05, ενώ ο Σουηδός είχε κάνει τον πρώτο του αγώνα και μετά το επιτυχημένο στα 6.05 δοκίμασε στα 6.31.

Η μονομαχία τους στην Ουψάλα θα δώσει την πρώτη, όχι ξεκάθαρη, αλλά σίγουρα ενδεικτική απάντηση για το πόσο κοντά έχει φτάσει στα στάνταρ του Ντουπλάντις ο Καραλής, σε έναν αγώνα όπου μετέχουν ακόμα οι Σόντρε Γκούτορμσεν (6.06 φετινό), Ζακ Μπράντφορντ (6.01), Κέρτις Μάρσαλ (6.01), Κέι Σι Λάιτφουτ (5.91), Σαμ Κέντρικς (5.85), Κρις Νίλσεν (5.85) και Μένο Φλόον (5.77). Κάτι σαν μίνι Παγκόσμιο Πρωτάθλημα δηλαδή.

Ο Ντουπλάντις είπε για τον Καραλή, «Θα πρέπει να είμαι ακόμα πιο συγκεντρωμένος, πιο παρακινημένος και ίσως λίγο πιο αγχωμένος. Θα πρέπει να είμαι στην καλύτερη δυνατή φόρμα μου, επειδή πηδάει σε ένα επίπεδο που κανείς άλλος δεν έχει φτάσει εκτός από εμένα».

Ο αγώνας υπόσχεται να είναι πρωτοφανούς επιπέδου, με οκτώ άλτες να έχουν προσωπικό ρεκόρ τουλάχιστον 6 μέτρων και πέντε που το έχουν ξεπεράσει φέτος, συμπεριλαμβανομένου του Νορβηγού Σόντρε Γκούτορμσεν, ο οποίος φτάνει με ρεκόρ 6,06 μέτρων.

«Θα είναι έντονος, πολύ έντονος, ίσως ένας από τους πιο έντονους αγώνες στους οποίους έχω αγωνιστεί ποτέ, και αυτό ισχύει και για τους άλλους. Θα μπορούσαν όλοι να ξεπεράσουν τα 6 μέτρα κάποια μέρα ή οποιαδήποτε μέρα», λέει ο Ντουπλάντις.

Ο αγώνα θα μεταδοθεί ζωντανά από το αθλητικό κανάλι ΕΡΤ-2 ΣΠΟΡ με ώρα έναρξης στις 19:00.