Η Τουρκία επιδιώκει μέσω της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ να εξομαλύνει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Άμυνα. Παρά τις προσδοκίες για επανένταξη στο πρόγραμμα των F-35 και την προώθηση του μαχητικού KAAN, η νομοθεσία CAATSA και οι αντιδράσεις για τους S-400 παραμένουν σημαντικά εμπόδια για την Άγκυρα.
Άγκυρα: Στο επίκεντρο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ η Τουρκία
Η Τουρκία επιδιώκει την εξομάλυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Άμυνα, εκμεταλλευόμενη τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που διεξάγεται στην Άγκυρα με την παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ.
Η Άγκυρα αξιοποιεί τη διεθνή συγκυρία της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ για να επιτύχει την άρση των εμποδίων στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις και να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Άμυνα. Η παρουσία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ενισχύει τις τουρκικές προσδοκίες για μια νέα περίοδο στενότερης συνεργασίας και άρσης των περιορισμών που έχουν επιβληθεί στην αμυντική της βιομηχανία.
Προσδοκίες για επανένταξη στα εξοπλιστικά προγράμματα
Η τουρκική κυβέρνηση και τα μέσα ενημέρωσης έχουν αναθαρρήσει από τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με την πρόθεση της Ουάσιγκτον για ανανέωση των δεσμεύσεων που αφορούν την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα των F-35. Παράλληλα, η πιθανότητα η Γαλλία να επιτρέψει την πώληση των πυραύλων SAMP/T προσφέρει μια εναλλακτική λύση που θα μπορούσε να οδηγήσει στην αποδέσμευση από τους ρωσικούς S-400. Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί με τον Ταγίπ Ερντογάν στο προεδρικό συγκρότημα Beştepe, έχοντας ήδη προωθήσει τη συμφωνία για την πώληση 80 κινητήρων F110. Οι συγκεκριμένοι κινητήρες αποτελούν κρίσιμο συστατικό για την ανάπτυξη του τουρκικού μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN, το οποίο αποτελεί το πιο φιλόδοξο σχέδιο της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Περιορισμοί και διπλωματικές προκλήσεις
Οι New York Times αναφέρουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα στείλει θετικά μηνύματα για το πρόγραμμα των F-35, αν και η νομοθεσία CAATSA παραμένει ένα σημαντικό νομικό εμπόδιο λόγω της κατοχής των S-400. Οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί καθιστούν την άμεση επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα ανέφικτη, παρά την επικοινωνιακή ικανοποίηση που μπορεί να προκαλέσει μια δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ. Επιπλέον, οι αντιδράσεις από το ελληνικό και το αρμενικό λόμπι στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι έντονες, ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει προειδοποιήσει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ και θα ανέτρεπε τις ισορροπίες στην περιοχή.
Θέσεις της τουρκικής ηγεσίας για την άμυνα
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας που προηγήθηκε της Συνόδου, ο Χακάν Φιντάν υπογράμμισε την ανάγκη για ισχυρότερη ευρωπαϊκή συνεισφορά και άρση των περιορισμών στην αμυντική συνεργασία. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι υφιστάμενοι περιορισμοί λειτουργούν ως στρατηγικά βάρη που υπονομεύουν την αποδοτικότητα της συμμαχίας.
Σε ανάλογο κλίμα, ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ, τόνισε τα εξής:
- Ο αποκλεισμός της Τουρκίας από τις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες δεν καθιστά την Ευρώπη ασφαλέστερη.
- Η Τουρκία αποτελεί κορυφαίο μέλος της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφαλείας λόγω της στρατιωτικής της ισχύος.
- Η αμυντική βιομηχανία της χώρας διαθέτει τη γεωγραφική θέση και τις δυνατότητες να στηρίξει την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Στόχοι της Άγκυρας για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση
Η Τουρκία στοχεύει να εκμεταλλευτεί τη Σύνοδο για να διεκδικήσει μια θεσμική συμμετοχή στο εγχείρημα της Ευρωπαϊκής Άμυνας. Μέσω αυτής της διαδικασίας, η Άγκυρα προσδοκά τη χρηματοδότηση της αμυντικής της βιομηχανίας και τη διαμόρφωση μιας ειδικής σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει τον ρόλο της Τουρκίας ως παρόχου ασφάλειας, ακόμα και αν δεν ταυτίζεται πλήρως με τις ευρωπαϊκές επιδιώξεις.
Οι στόχοι που επιδιώκει να επιτύχει περιλαμβάνουν:
- Αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης.
- Κατάργηση της υποχρέωσης θεώρησης εισόδου για τους Τούρκους πολίτες.
- Ένταξη της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό σύστημα πληρωμών SEPA.
Η επιτυχία αυτών των στόχων παραμένει συνδεδεμένη με την επίλυση των πολιτικών προβλημάτων, όπως το casus belli κατά της Ελλάδας και η συνεχιζόμενη κατοχή της Κύπρου, τα οποία εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες. Η Άγκυρα ευελπιστεί ότι η παρούσα συγκυρία θα επιτρέψει την παράκαμψη αυτών των εμποδίων, καθιστώντας την Τουρκία αναπόσπαστο κομμάτι του ευρωπαϊκού αμυντικού σχεδιασμού.
