Η διεθνής έρευνα του World Internet Project αποκαλύπτει ότι, παρά την ευρεία χρήση εργαλείων όπως το ChatGPT για μάθηση και επίλυση προβλημάτων, οι πολίτες εκφράζουν έντονο προβληματισμό. Στην Ελλάδα, το ΕΚΚΕ καταγράφει υψηλά ποσοστά ανησυχίας για την ιδιωτικότητα και την αγορά εργασίας, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις που συνοδεύουν την ταχεία ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητα.
Αθήνα: Οι πολίτες αναγνωρίζουν τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης και ανησυχούν
Η διεθνής έρευνα World Internet Project παρουσιάζει τα δεδομένα για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε οκτώ χώρες, αναδεικνύοντας τη διττή στάση των χρηστών απέναντι στην τεχνολογία. Παρά την εξοικείωση, η ανησυχία για τις κοινωνικές επιπτώσεις παραμένει έντονη, με την Ελλάδα να καταγράφει υψηλά ποσοστά προβληματισμού σχετικά με την ιδιωτικότητα και την αγορά εργασίας.
Η διεθνής έρευνα για την τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει οφέλη, ωστόσο η εξάπλωσή της συνοδεύεται από περιορισμένο πεδίο χρήσης και έντονη ανησυχία των χρηστών για τις αρνητικές επιπτώσεις. Τα συμπεράσματα προκύπτουν από διεθνή έρευνα που διεξήγαγε το World Internet Project (WIP) σε οκτώ χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, και παρουσιάζεται στην ετήσια συνάντηση του οργανισμού στην Αθήνα. Στη μελέτη συμμετείχαν πολίτες από την Ελλάδα, τις ΗΠΑ, την Ελβετία, την Τσεχία, τη Νέα Ζηλανδία, την Ινδονησία, την Κολομβία και το Μακάο, με δείγματα που κυμαίνονταν από 1.200 έως 2.000 άτομα ανά χώρα. Στην ελληνική έρευνα συμμετείχαν 1.440 άτομα από όλη την επικράτεια, με φορέα υλοποίησης το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) και τη συμμετοχή των ερευνητών Νίκου Δεμερτζή, Νικόλα Κληρονόμου, Απόστολου Λιναρδή, Κατερίνας Μανδενάκη και Χαράλαμπου Τσέκερη. Η ελληνική μελέτη εντάσσεται στο ερευνητικό πρόγραμμα JustReDI.
Η ταχεία ενσωμάτωση της τεχνολογίας
Ο καθηγητής Τζέφρι Κολ, ιδρυτής και διευθυντής του WIP, τονίζει ότι είναι εντυπωσιακό το γεγονός πως σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια από την εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης μέσω του ChatGPT, το ΑΙ έχει ενταχθεί στην καθημερινή ζωή. Τα δεδομένα δείχνουν υψηλή χρήση, εξοικείωση και ανησυχίες για την επίδραση της τεχνολογίας στον κόσμο. Ενώ το διαδίκτυο εμφανίστηκε με αισιοδοξία, η τεχνητή νοημοσύνη συνοδεύτηκε από φόβο, με την ελπίδα ότι οι θετικές πτυχές θα αποτελέσουν σημαντικό μέρος της εξέλιξής της. Τα αποτελέσματα της Διεθνούς Έρευνας για την Τεχνητή Νοημοσύνη 2026, που βασίζονται σε δεδομένα του 2025, παρουσιάζονται από τον Τζέφρι Κολ στο αμφιθέατρο Άλκης Αργυριάδης, στο κεντρικό κτίριο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Παρά τη δημόσια συζήτηση, η πραγματική χρήση παραμένει περιορισμένη: το ποσοστό συνολικής χρήσης έφτασε το 60% στη Νέα Ζηλανδία, 54% στις ΗΠΑ και την Ελβετία, 51% στην Κολομβία, 47% στην Ελλάδα, 42% στο Μακάο και 39% στην Τσεχία.
Η καθημερινή αλληλεπίδραση με τα εργαλεία ΑΙ
Ο καθηγητής Νίκος Δεμερτζής, επικεφαλής του συνεδρίου και εκπρόσωπος του WIP στην Ελλάδα, επισημαίνει ότι ζούμε σε κοινωνίες επιτάχυνσης όπου η εξέλιξη της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει συχνά. Πρόσφατη έρευνα του ΕΚΚΕ σε συνεργασία με το WIP υποδεικνύει ότι η Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον εξειδικευμένη τεχνολογία. Σχεδόν οκτώ στους δέκα ερωτηθέντες αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως το ChatGPT, το Copilot ή το Gemini. Επιπλέον, οι μισοί χρήστες αλληλεπιδρούν με την τεχνητή νοημοσύνη καθημερινά, ενώ σχεδόν όλοι οι χρήστες του διαδικτύου αλληλεπιδρούν με αυτήν τουλάχιστον εβδομαδιαίως.
Κίνητρα πίσω από τη χρήση του ΑΙ
Η απόκτηση νέων γνώσεων αποτελεί βασικό λόγο χρήσης εργαλείων ΑΙ, καθώς σε τέσσερις από τις πέντε χώρες που κατέγραψαν σχετικά στοιχεία, περισσότεροι από το 55% των χρηστών αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για να μάθουν κάτι καινούργιο. Τα υψηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στην Τσεχία με 86%, την Ινδονησία με 70% και την Ελλάδα με 68%. Η περιέργεια λειτουργεί ως κίνητρο για πάνω από το 45% των χρηστών σε όλες τις χώρες που κατέγραψαν δεδομένα. Στην Ελλάδα, το 60% των ερωτηθέντων επιθυμεί να διαπιστώσει τη λειτουργία και τη χρησιμότητα της τεχνολογίας. Η επίλυση σχολικών ή εργασιακών προβλημάτων αποτελεί επίσης σημαντικό λόγο χρήσης, με την Ελλάδα να καταγράφει ποσοστό 74%, πίσω από την Ινδονησία με 85% και την Τσεχία με 78%. Η πλειονότητα των χρηστών θεωρεί ότι τα εργαλεία προσφέρουν ουσιαστικά οφέλη, με τα ποσοστά να φτάνουν το 97% στην Κολομβία, 91% στο Μακάο και 90% στην Τσεχία. Αντίθετα, στη Νέα Ζηλανδία και την Ελβετία, το 35% και το 25% αντίστοιχα δεν βρήκαν τις εφαρμογές χρήσιμες.
Λόγοι αποχής από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης
Ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο οι πολίτες αποφεύγουν την τεχνητή νοημοσύνη είναι η πεποίθηση ότι δεν είναι σχετική με την καθημερινότητά τους. Το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 55% στην Κολομβία, 53% στη Νέα Ζηλανδία και 45% στην Ελλάδα. Δεύτερος σημαντικότερος λόγος είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος, με πάνω από το 40% των χρηστών του διαδικτύου σε τρεις χώρες να δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης επειδή δεν ενδιαφέρονται: στην Κολομβία 45%, στην Ελλάδα 44% και στις Ηνωμένες Πολιτείες 42%. Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες για τη διαχείριση των προσωπικών πληροφοριών.
Ανησυχία για ιδιωτικότητα και απώλεια θέσεων εργασίας
Παρά την αναγνώριση των οφελών στην αποδοτικότητα και την ποιότητα ζωής, η πλειονότητα των ερωτηθέντων εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για τις αρνητικές συνέπειες. Σε όλες τις χώρες της έρευνας, περισσότερο από το 50% των χρηστών θεωρεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της προσωπικής ζωής, με το υψηλότερο ποσοστό ανησυχίας να καταγράφεται στην Ελλάδα στο 79%. Η χώρα καταγράφει επίσης το υψηλότερο ποσοστό ανησυχίας για απώλεια θέσεων εργασίας, φτάνοντας το 62%. Ένα σημαντικό ποσοστό πιστεύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να οδηγήσει στο τέλος της ανθρωπότητας: το 27% στη Νέα Ζηλανδία, το 24% στις ΗΠΑ, το 21% στην Τσεχία, το 17% στην Ελλάδα και το 16% στην Κολομβία. Σχετικά με τη χρήση προγραμμάτων από παιδιά, θετική άποψη έχει το 64% στο Μακάο και το 51% στην Τσεχία. Αντίθετα, το ποσοστό είναι πολύ χαμηλό στη Νέα Ζηλανδία με 20%, στην Ελλάδα με 19% και στην Κολομβία με 12%. Οι ανησυχίες εστιάζονται στην εξάρτηση των παιδιών από τις νέες τεχνολογίες και στις επιπτώσεις στην κριτική τους σκέψη.
Το World Internet Project
Το World Internet Project ιδρύθηκε το 1998 και αποτελεί μια από τις σημαντικότερες διεθνείς ερευνητικές πρωτοβουλίες για τη μελέτη του διαδικτύου και των ψηφιακών τεχνολογιών. Συντονίζεται από το Center for the Digital Future της Annenberg School for Communication and Journalism του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας και περιλαμβάνει συνεργάτες σε σχεδόν 30 χώρες, με έδρα πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα. Η Ελλάδα συμμετέχει μέσω του ΕΚΚΕ από το 2015. Η ετήσια συνάντηση φιλοξενείται στην Αθήνα έως την Κυριακή, υπό τη διοργάνωση του ΕΚΚΕ και του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με την υποστήριξη του Athens Riviera Forum και της Accenture Greece.
