Το μεταναστευτικό λαμβάνει για μία ακόμα φορά διαστάσεις, προκαλεί συναγερμό στην ΕΕ και ζητά απαντήσεις. Ο νέος δρόμος των δουλεμπόρων είναι πιο επικίνδυνος από τους προηγούμενους. Οι βάρκες πλέον δεν φεύγουν από τα παράλια της Τουρκίας για τα νησιά του Αιγαίου, όπου διέσχιζαν μία μικρή και σχετικά ακίνδυνη απόσταση.
Αυτή τη φορά η διαδρομή είναι πολύ πιο επικίνδυνη. Τα σκάφη των διακινητών ξεκινούν από τη Λιβύη με προορισμό την Κρήτη. Σε ένα επικίνδυνο ταξίδι περίπου 200 μιλίων σε ανοιχτή θάλασσα, όπου η «αποτροπή» εφόσον επιχειρηθεί μπορεί να εξελιχθεί πολύ εύκολα σε έγκλημα.
Οι ροές από την Τουρκία έχουν σχεδόν μηδενιστεί, με Αθήνα και Άγκυρα να αποδεικνύουν τη συνεργασία τους στο μεταναστευτικό σε καθημερινή βάση.
Συνδέονται η ροές από την Λιβύη με την Τουρκία;
Οι συγκρίσεις ωστόσο των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη με τις μεταναστευτικές ροές από την Τουρκία, καθώς και οι υπαινιγμοί περί σύνδεσης του μεταναστευτικού κύματος από την Λιβύη με την Άγκυρα προκαλούν εκνευρισμό στην τουρκική πλευρά.
Τουρκικές πηγές υπογραμμίζουν δε την πρόοδο που έγινε στο μεταναστευτικό λόγω της συνεργασίας Αθήνας – Άγκυρας και καταγγέλλουν κάθε προσπάθεια υπονόμευσης της εν λόγω επιτυχίας, μέσω της αξιοποίησης μίας συγκεκριμένης ρητορικής για τις μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη.
Τονίζουν δε πως το πρόβλημα του μεταναστευτικού είναι πολυπαραγοντικό και δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει η Ελλάδα μόνη της. Σημειώνουν πως απαιτείται ο συντονισμός με την ΕΕ καθώς και ένας διάλογος όχι μόνο με τη Λιβύη αλλά και με την Αίγυπτο ακόμα και μία προσπάθεια συνεννόησης με το Σουδάν. Κάνουν λόγο για ένα διεθνές φαινόμενο που επηρεάζει όλη την περιοχή και υπογραμμίζουν πως ένα blame game και η εργαλειοποίηση του συγκεκριμένου θέματος δεν ωφελεί.
Αφού όπως λένε η Τουρκία έχει σχέσεις με τη Λιβύη, αλλά δεν καθοδηγεί τη Λιβύη.
Οι θαλάσσιες ζώνες
Την ίδια στιγμή στην Άγκυρα δεν έχει περάσει απαρατήρητη ούτε η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης στον ΟΗΕ, στην οποία διαμαρτύρεται για την προκήρυξη του διεθνή διαγωνισμού από την πλευρά της Ελλάδας που αφορά παραχώρηση οικοπέδων νότια της Κρήτης για έρευνες.
Όπως σχολίαζαν τουρκικές πηγές η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης δεν ήταν έκπληξη για κανένα.
Η Λιβύη κατέθεσε τις διεκδικήσεις της απέναντι στην Ελλάδα, επί τη βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου στον ΟΗΕ, υιοθετώντας τον ισχυρισμό πως τα νησιά δεν δικαιούνται ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Ένα ισχυρισμό που υιοθετεί και η Άγκυρα, στις διεκδικήσεις της απέναντι στην Αθήνα. Με δεδομένο ότι η Τρίπολη έχει υπογράψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο με την Άγκυρα η συγκεκριμένη κίνηση όντως ήταν αναμενόμενη.
Στην περιοχή πλέον οι διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες που ζητούν λύση εντοπίζονται – μεταξύ άλλων – ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Λιβύη, την Ελλάδα και την Τουρκία, την Αίγυπτο και τη Λιβύη.
Τουρκικές πηγές υποστηρίζουν ότι υπάρχει ανάγκη συνεννόησης και υπενθυμίζουν την πρόταση Ερντογάν για μία διάσκεψη των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου με θέμα της θαλάσσιες ζώνες, σημειώνοντας ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή αυτή τη στιγμή δεν επιτρέπει να διεξαχθεί.
Ακόμα και αν γινόταν όμως δεν υπάρχει προηγούμενο επίλυσης διαφορών σε θαλάσσιες ζώνες σε πολυμερή διάσκεψη, παρά μόνο σε διμερείς συνεννοήσεις.
Με τους δρόμους που μπορούν να ακολουθηθούν να είναι συγκεκριμένοι, είτε οι διμερείς συμφωνίες οριοθέτησης, είτε η προσφυγή σε διεθνή δικαστήρια.
Δύσκολη η συνεννόηση Ελλάδας – Λιβύης
Ωστόσο ξένοι διπλωμάτες θεωρούν πως η Λιβύη – ακόμα και αν διαφωνεί με την Αθήνα στα όρια των θαλασσίων ζωνών – ανοίγει παράλληλα την πόρτα του διαλόγου. Σημειώνουν δε ότι στα διεθνή δικαστήρια κανείς δεν παίρνει το 100% των όσων διεκδικεί. Το ερώτημα είναι τι υποχωρήσεις μπορεί να κάνει η Λιβύη εάν αυτές επηρεάζουν το τουρκολιβυκό σύμφωνο για τις θαλάσσιες ζώνες προκειμένου να καταλήξει σε συμφωνία με την Ελλάδα. Έστω και μέσω της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι διπλωματικές πηγές ανέφεραν σχετικά με την επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη στην Τρίπολη την Τρίτη, πως «συμφωνήθηκε ετοιμότητα Ελλάδας και Λιβύης, ως κράτη με αντικείμενες ακτές, να συζητήσουν για οριοθέτηση ΑΟΖ στο προσεχές μέλλον».
Με τον Υπουργό Εξωτερικών να ξεκαθαρίζει ως προς την προκήρυξη διαγωνισμού για έρευνες εξόρυξης υδρογονανθράκων σε δύο θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, ότι «η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα βάσει Διεθνούς Δικαίου και δεν ενεργεί εις βάρος τρίτων».
Το να υπάρξει συνεννόηση Ελλάδας – Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες είναι ένα στοίχημα που έχει δυσκολέψει πάρα πολύ στο πέρασμα των χρόνων και ιδιαίτερα μετά την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου. Ενώ το ερώτημα είναι αν μπορεί να υπάρξει και σε τι βαθμό συνεννόηση της Αθήνας στο εν λόγω ζήτημα και με την πλευρά της Ανατολικής Λιβύης.
