Μετά από τα 10 χλμ στον δρόμο προς Άγιο Δημήτριου, περνάς το χωριό Κάτω Μηλιά και στρίβεις δεξιά (υπάρχουν πινακίδες). Τα υπόλοιπα 15 χλμ. είναι εύκολα ανηφορικά, επαρχιακός δρόμος με αρκετές στροφές, θέλει λίγη προσοχή.
Αφού περάσεις και την Μεσαία Μηλιά, θα φτάσεις στην Άνω, στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής πάνω στον κεντρικό δρόμο.
Η διαδρομή εύκολη, χωρίς ανηφόρες – κατηφόρες, 700 μέτρα μέσα στο δροσερό δάσος και την παχιά σκιά που ρίχνουν τα καταπράσινα δέντρα (και 700 στην επιστροφή, σύνολο διαδρομής 1.400 μ.).
Οξιές, καστανιές, βελανιδιές και έλατα.
Γραφικό ξύλινο γεφυράκι.
Βρύση βουνίσια με πόσιμο τρεχούμενο νερό δίπλα στην εκκλησία (μπορείς να φέρεις μπιτονάκια να γεμίσεις για το σπίτι).
Οργανωμένος περιποιημένος μεγάλος κοινοτικός χώρος για πικνίκ με ξύλινα τραπέζια και πάγκους.
Εκπληκτική θέα του βουνού, κόβει την ανάσα..
Παιδική χαρά.
Αφετηρία του μονοπατιού στα 100 μ. μετά την εκκλησία.
Παρκάρεις δίπλα στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής κι από εκεί με τα πόδια ανηφορίζεις 100 μέτρα. Δεξιά προσπερνάς την παιδική χαρά, αριστερά η ξύλινη πινακίδα της εισόδου του μονοπατιού.
Αξίζει να περπατήσει κανείς άλλα 400 μ. πίσω από την εκκλησία, μέχρι το εξωκλήσι του Κοσμά του Αιτωλού μέσα στα έλατα (η να πάει με το αυτοκίνητο).
Το μονοπάτι ονομάστηκε έτσι, “της αγάπης”, ίσως επειδή βρίσκεται στο βουνό των 9 Πιερίδων μουσών. Μερικές από αυτές, όπως η Ερατώ και η Θάλεια, ύμνησαν την αγάπη και τον έρωτα.
Το εξωκλήσι είναι στην πραγματικότητα μεγάλη κανονική εκκλησία, τρίκλιτη βασιλική, αφιερωμένο στον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό. Χτίστηκε επί τουρκοκρατίας και τον Απρίλιο του 1822 οι Οθωμανοί κατακτητές έκαψαν το χωριό και την εκκλησία. Το 1854 οι κάτοικοι της Μηλιάς ξανάχτισαν την εκκλησία όπως μαρτυρά το ανάγλυφο πάνω από το παράθυρο της κόγχης. Εκεί ο Κοσμάς ο Αιτωλός πριν δυόμισι αιώνες περίπου συγκέντρωσε τους Μηλιώτες και τους μίλησε για την δύναμη της πίστης, για τη σκλαβιά του Γένους και την ανάστασή του. Οι Μηλιώτες τρομοκρατημένοι από μια επιδημία που είχε ενσκήψει τον ίδιο καιρό, ζήτησαν τη βοήθειά του.
Σύμφωνα με την παράδοση ο Κοσμάς ο Αιτωλός τέλεσε παράκληση και γύρισε το χωριό τρεις φορές. Την τρίτη φορά έκανε στάση στην ανατολική πλευρά του χωριού, λίγο πιο κάτω από την Αγία Παρασκευή, κι εκεί, στη διχάλα ενός μικρού πεύκου, στερέωσε ένα σιδερένιο σταυρό.
Ο ίδιος σταυρός εξακολουθεί και φωλιάζει και σήμερα στη διχάλα του πεύκου εκείνου εδώ και 230 χρόνια.
Η θέα από την εκκλησία είναι πανοραμική.
Κάθε χρόνο την παραμονή της γιορτής του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού γίνεται εσπερινός στο εκκλησάκι στη σκιά του δέντρου με το σιδερένιο Σταυρό και τη μέρα της γιορτής στις 24 Αυγούστου, Θεία Λειτουργία.
Γράφει ο Θόδωρος Δημητριάδης
